Đồng chí Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ; đồng chí Trần Song Tùng, UV BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; TS Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á; đồng chí Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch đồng chủ trì Tọa đàm. Cùng dự có lãnh đạo một số Sở, ban, ngành của tỉnh, các chuyên gia, các nhà khoa học, đại diện Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường.

Quang cảnh buổi tọa đàm. Phát biểu khai mạc Tọa đàm, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Song Tùng khẳng định đây là một sự kiện quan trọng trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 10 năm Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Đồng thời đánh dấu sự hợp tác và nỗ lực của nhiều bên liên quan trong việc bảo tồn, phát triển và tôn vinh các giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An gắn với phát triển du lịch bền vững.

Sau 10 năm Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá và thiên nhiên Thế giới, Tràng An đã khẳng định được là một trong những điểm đến du lịch nổi tiếng của Việt Nam và trên toàn Thế giới, là nơi kết  hợp một cách hài hòa giữa vẻ đẹp tự nhiên và những giá trị lịch sử, văn hóa, thể hiện những câu chuyện của lịch sử cổ xưa và là một cuốn biên niên sử nguyên vẹn ghi lại sự biến đổi môi trường và những ứng phó của con người trong quá khứ xa  xôi, lưu giữ một truyền thống cư trú của con người, truyền thống sử dụng vùng đất, vùng biển của người tiền sử với nhiều nền văn hóa tiếp nối liên tục, kéo dài tới 30.000 năm.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Song Tùng phát biểu khai mạc Tọa đàm. Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Việc phát triển các sản phẩm du lịch Di sản tại Quần thể danh thắng Tràng An không chỉ thuần túy là phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm của khách du lịch và phát triển kinh tế du lịch, mà quan trọng hơn là thể hiện trách nhiệm trong gìn giữ, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và lịch sử, diễn giải các giá trị di sản một cách chân thực, sống động và khoa học để đảm bảo rằng những giá trị quý báu này sẽ được lưu truyền cho các thế hệ hôm nay và mai sau, đặc biệt góp phần thiết thực lan tỏa các giá trị của di sản, đáp ứng mục tiêu, định hướng xây dựng Ninh Bình trở thành đô thị di sản thiên niên kỷ, trung tâm du lịch quốc gia, quốc tế dựa trên nền tảng di sản, trong đó công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản là trọng tâm để xây dựng nền  kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn phục vụ sự phát triển của cộng đồng cư dân địa  phương và của đất nước.

Với mong muốn xây dựng các sản phẩm du lịch có chất lượng và khác biệt, thể hiện các giá trị di sản một cách đầy đủ, chân thực và khoa học từ giá trị văn hoá chiếm cư của người tiền sử, đến giá trị về địa chất, địa mạo tại Tràng An, và cao hơn nữa là bảo tồn và phát huy hiệu quả bền vững giá trị Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, xứng đáng là mô hình mẫu mực về Bảo tồn và phát triển kinh tế xã hội như Bà Tổng Giám đốc UNESCO đã đánh giá.  

Tỉnh Ninh Bình mong muốn tại Toạ đàm này sẽ nhận được nhiều ý kiến đóng góp quý báu của các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý để có thể xây dựng và hình thành các sản phẩm du lịch Di sản tốt nhất dựa trên các di tích, di vật khảo cổ học kết hợp trải nghiệm dân tộc học, đồng thời đáp ứng được yêu cầu diễn giải các giá trị của Di sản theo khuyến nghị của UNESCO, để Tràng An thực sự là mạch nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa lịch sử và cảnh quan, giữa thiên nhiên và con người, là trung tâm, nền tảng để xây dựng đô thị di sản thiên niên kỷ trong tương lai không xa. 

Tiến sĩ Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á trình bày báo cáo Trung tâm tại Tọa đàm. Báo cáo Trung tâm do Tiến sỹ Nguyễn Việt, Giám đốc trung tâm Tiền sử Đông Nam Á trình bày tại toạ đàm đã nêu bật được đặc trưng, tiềm năng, địa thế của tỉnh Ninh Bình, những tài nguyên thiên nhiên sẵn có, thuận lợi, khó khăn và bước tiến trong khai thác tài nguyên di sản tại Tràng An và tỉnh Ninh Bình. Từ đó đưa ra những gợi ý giúp phát huy giá trị di sản văn hoá, thiên nhiên thế giới Tràng An, đưa du lịch Ninh Bình có những bước tiến nhanh, mạnh bền vững, hướng đến xây dựng thành phố Di sản thiên niên kỷ.

Tại tọa đàm với 15 bài tham luận chuyên sâu, các chuyên gia, nhà khoa học cùng đại diện các doanh nghiệp đã trao đổi, nêu bật lên những giá trị về văn hoá đặc biệt là các di sản khảo cổ tại Tràng An. Thông qua các bằng chứng thu thập được từ quá trình nghiên cứu khảo cổ học kết hợp của các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế đã chứng minh được một kho tàng di sản khảo cổ học đồ sộ tại vùng quần thể danh thắng Tràng An. Tuy nhiên, các giá trị về văn hoá, khảo cổ học hiện đang chưa được chú ý đúng mức, chưa tương xứng với sự phát triển của Di sản chính vì vậy, trong khuôn khổ buổi toạ đàm, các chuyên gia đã đưa ra các giải pháp nhằm xây dựng các sản phẩm du lịch có chất lượng và khác biệt từ giá trị văn hoá chiếm cư của người tiền sử và giá trị về địa chất, địa mạo tại Tràng An, và cao hơn nữa là bảo tồn và phát huy hiệu quả và bền vững giá trị Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An.

Các chuyên gia, nhà khoa học nhấn mạnh: Quần thể Danh thắng Tràng An được UNESCO công nhận là Di sản Văn  hóa và Thiên nhiên Thế giới vì mang những Giá trị Nổi bật Toàn cầu, đáp ứng  được ba tiêu chí: là một thí dụ giáo khoa, đại diện nổi bật trong số những cảnh quan karst dạng tháp có ý nghĩa nhất toàn cầu, không có đối thủ trên phạm vi toàn thế giới trong việc thể hiện các giai đoạn cuối cùng của chu trình tiến hóa karst trong môi trường nhiệt đới nóng ẩm. Đây cũng là địa danh nổi bật trong khu vực Đông Nam Á và có ý nghĩa đặc biệt đáng kể trên toàn thế giới, vì đã cho thấy cách người tiền sử tương tác với cảnh quan thiên nhiên và thích ứng với những biến đổi to lớn về môi trường trong suốt hơn 30.000 năm qua. Và là nơi lưu giữ các hiện tượng siêu nhiên hoặc có vẻ đẹp  tự nhiên và giá trị thẩm mỹ đặc biệt.

Các chuyên gia, nhà khoa học khẳng định: Quần thể danh thắng Tràng An là danh lam độc đáo, đặc sắc và đặc biệt hơn là di sản văn  hóa, gắn liền với quá trình quần tụ trên mảnh đất này từ hàng vạn năm trước. Và chính yếu tố di sản văn hóa đã tạo nên sự hấp dẫn đặc biệt đối với di sản này không chỉ khách tham quan mà đặc biệt hấp dẫn với các nhà khoa học, từ khoa học tự nhiên đến các nhà khoa học xã hội và nhân văn trong và ngoài nước. Chính yếu tố này càng làm cho hồn cốt của di sản được đánh thức dậy, làm nên tính độc đáo của di sản có một không hai này.

Để khai thác tiềm năng khảo cổ học phong phú của Tràng An nhằm đa dạng hoá các sản phẩm du lịch cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau, TS Lê Thị Liên, Viện Khảo cổ học đề xuất:

Các chuyên gia, nhà khoa học cũng đã tham luậm làm rõ kinh nghiệm quốc tế về xây dựng, bảo tồn di tích khảo cổ học trở thành điểm thu hút khách du lịch; diễn giải hệ thống di tích thời Trần trong không gian di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới quần thể danh thắng Tràng An; từ sinh hoạt của cư dân ven biển Kim Sơn; nguồn sinh dưỡng tiền sử đến trải nghiệm ở Tràng An; giới thiệu di sản thông qua nghệ thuật sắp đặt ánh sáng; về triển vọng trong khai thác các sản phẩm du lịch từ khảo cổ học cảnh quan ở cố đô Hoa Lư; bảo tồn, phát huy giá trị di tích khảo cổ gắn với phát triển du lịch xanh, bền vững ở Ninh Bình; văn hóa sông nước Ninh Bình và triển vọng khai thác trong du lịch. Tài nguyên kinh tế du lịch di sản từ thương hiệu đô thị di sản thiên niên kỷ và những gợi ý nghiên cứu tiềm năng…. Chia sẻ góc nhìn trong xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch khảo cổ gắn với những câu chuyện lịch sử đảm bảo sinh động, hấp dẫn du khách.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn phát biểu tại Tọa đàmPhát biểu tại Tọa đàm, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh: Mục tiêu của Ninh Bình là xây dựng đô thị di sản thiên niên kỷ chứa đựng các loại di sản gồm: di sản tiền sử, di sản lịch sử, di sản đô thị, di sản nông thôn… Và khảo cổ học, lịch sử, văn hóa, mỹ học, nền tảng số… được coi là trụ cột, điểm nhấn để khai thác phục vụ du lịch phát triển. 

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy khẳng định: Qua buổi Tọa đàm, các chuyên gia, nhà khoa học đã có những hình dung rõ về địa lý, hình thái lãnh thổ, cảnh quan của Ninh Bình; phân tích, trao đổi rõ các kiến thức liên ngành về dân tộc, lịch sử học, ca nhạc, lễ hội dân gian, tín ngưỡng, sông nước; vai trò của thiết kế sáng tạo trong phát triển du lịch… 

Đây là những luận cứ quan trọng để Ninh Bình xây dựng các sản phẩm du lịch di sản đặc trưng riêng có trên cơ sở nền tảng các di tích, di vật khảo cổ học, cùng với các di sản văn hoá phi vật thể ở Quần thể danh thắng Tràng An gắn với phát triển du lịch bền vững. Trên cơ sở đó, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị nổi bật toàn cầu của quần thể danh thắng Tràng An, đặc biệt là quảng bá hình ảnh của Quần thể danh thắng Tràng An sau 10 năm được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá và thiên nhiên Thế giới./.

Cẩm Ninh - Thu Dung (THNB)