Dự hội thảo có đồng chí PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; đồng chí Mai Văn Tuất, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; đồng chí Phạm Quang Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Các đồng chí Ủy viên BTV Tỉnh ủy; Lãnh đạo HĐND, UBND tỉnh; các chuyên gia, các nhà khoa học trong nước và quốc tế; đại diện các tỉnh có Di sản Thế giới; lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể, địa phương trong tỉnh; một số doanh nghiệp du lịch và hộ gia đình có nhà truyền thống trong vùng Di sản. 

Quang cảnh hội thảo. Phát biểu chào mừng hội thảo, đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Ninh Bình là vùng đất địa linh, nhân kiệt, giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, yêu nước và cách mạng, nơi lưu giữ nhiều di sản văn hóa vật thể, phi vật thể mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Ninh Bình cũng là điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn được nhiều du khách quốc tế lựa chọn khi đến Việt Nam. Nổi bật là Di sản Văn hoá và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, nơi hội tụ của núi non, sông nước và các hang động huyền bí, linh thiêng. 

Tràng An cũng là nơi chứa đựng kho thông tin nguyên vẹn về truyền thống cư trú của con người qua hàng ngàn năm biến đổi địa chất, địa mạo cùng với quá trình thích ứng và tiến hóa. Cũng là cái nôi lưu giữ nền văn hoá lúa nước, khởi đầu từ việc khai thác nguồn sinh dưỡng săn bắn, hái lượm từ rừng và biển họ đã bắt đầu biết canh tác nông nghiệp. Tràng An cũng từng là nơi đô hội, qua thời gian, đã cùng nhau bồi đắp nên giá trị truyền thống trong quá trình lao động sản xuất, xây dựng nên làng xã, nhà ở mang tính chất tiêu biểu, xuyên suốt, đa dạng trong lịch sử và văn hoá truyền thống của Việt Nam.

Đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh phát biểu chào mừng hội thảo. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức hội thảo, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: Hội thảo khoa học quốc tế "Nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị nhà ở truyền thống trong vùng Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An" sẽ đóng góp quan trọng để nghiên cứu, sưu tầm, khảo sát, tập hợp được khối tư liệu, hình ảnh lớn về nhà ở truyền thống trong vùng Di sản Tràng An. Thông qua lợi thế của các phương thức tiếp cận mới, các báo cáo khoa học làm rõ hơn công tác nhận diện, bảo tồn kiến trúc nhà ở truyền thống tại Di sản, có được những bài học kinh nghiệm trên thế giới và Việt Nam, góp phần bảo tồn giá trị thiên nhiên và văn hóa trong khu vực vùng lõi của Di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An. Đồng thời kêu gọi, thu hút đầu tư, bảo tồn, nghiên cứu khoa học để phục vụ việc tham quan, du lịch, nghiên cứu khoa học nhằm tạo sự hấp dẫn cho các sản phẩm du lịch tại khu Di sản nói riêng, tỉnh Ninh Bình nói chung.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh mong muốn trong thời gian tới tỉnh tiếp tục nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của các Bộ, ngành Trung ương, các cơ quan nghiên cứu, các cơ quan quản lý di sản tại Việt Nam để Ninh Bình phát huy được tiềm năng, thế mạnh, ngày càng thu hút nhiều khách du lịch, trở thành một trong những điểm đến tham quan du lịch hấp dẫn nhất của Việt Nam.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng gửi lời cảm ơn tới các đại biểu, chuyên gia, các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước đã dành tình cảm cho Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An nói riêng và tỉnh Ninh Bình nói chung, đã tâm huyết, dày công nghiên cứu trong thời gian vừa qua. 

Để thúc đẩy du lịch ngày càng phát triển, Ninh Bình mong muốn và hy vọng nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của các bộ, ngành Trung ương, các cơ quan nghiên cứu, các cơ quan quản lý di sản tại Việt Nam; sự giúp đỡ, ủng hộ của các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học, các cơ quan thông tấn, báo chí của Trung ương và địa phương tuyên truyền, quảng bá hình ảnh của du lịch Ninh Bình, phát huy được tiềm năng, thế mạnh, ngày càng thu hút nhiều khách du lịch, trở thành một trong những điểm đến tham quan du lịch hấp dẫn nhất của Việt Nam.

Đồng chí Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch trình bày báo cáo đề dẫn tại hội thảo. Trình bày báo cáo đề dẫn tại hội thảo với nội dung "Tạo lập giá trị Quần thể danh thắng Tràng An từ mạch nguồn truyền thống", đồng chí Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch cho biết: Theo thống kê sơ bộ của Sở Du lịch vào tháng 9/2023, trong vùng lõi Di sản Tràng An còn khoảng trên 100 nếp nhà có kiến trúc truyền thống tiêu biểu, được xây dựng trước năm 1945 và phân bố chủ yếu trên địa bàn hai xã Trường Yên và Ninh Xuân, huyện Hoa Lư. Về kiến trúc, vật liệu xây dựng có sự khác nhau song những ngôi nhà cổ đều là hiện vật trực tiếp phản ánh khả năng lao động, sáng tạo, trí tưởng tượng, gu thẩm mỹ của các thế hệ đi trước trong quá trình phát triển. Nhà cổ từ lâu đã được coi là một loại hình di sản độc đáo, cần được bảo tồn và phát huy giá trị. Việc bảo tồn nhà cổ, giữ gìn kiến trúc làng quê truyền thống đảm bảo hài hòa với cảnh quan khu Di sản là rất cần thiết và cần được khuyến khích.

Đồng chí Giám đốc Sở Du lịch nhấn mạnh: Hội thảo được tổ chức nhằm tôn vinh các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An, tiếp tục nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị kiến trúc nhà ở truyền thống; phát huy giá trị cảnh quan và cấu trúc làng truyền thống trong vùng lõi Di sản thế giới Tràng An.

Xây dựng tiêu chí, lập danh mục các nhà ở truyền thống trong khu vực vùng lõi Di sản; tạo lập cơ chế, chính sách, huy động nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, kiến trúc, văn hóa nông thôn làm cơ sở cho việc áp dụng các chính sách hỗ trợ tu bổ, sửa chữa và khai thác phục vụ phát triển du lịch dựa trên bản sắc đặc trưng riêng có của Di sản. Tiếp tục khẳng định vai trò, tầm quan trọng của các giá trị nhà ở kiến trúc truyền thống, giá trị Di sản trong phát triển du lịch, phát triển kinh tế - xã hội; kêu gọi, thu hút đầu tư, bảo tồn, nghiên cứu khoa học và thu hút du khách về tham quan Di sản nói riêng, tỉnh Ninh Bình nói chung.

Trên cơ sở nền tảng Di sản đô thành và Đô thị Hoa Lư cổ truyền, Ninh Bình đang hướng tới xây dựng "Đô thị Cố đô - Di sản" nhằm bảo tồn các giá trị bền vững của di sản, của vùng đất Cố đô Hoa Lư lịch sử, tạo sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa lịch sử và cảnh quan, giữa thiên nhiên và con người mà trong đó Quần thể danh thắng Tràng An là nơi hội tụ các giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, cảnh quan và văn hóa. Do vậy việc bảo tồn nhà cổ, giữ gìn kiến trúc làng quê truyền thống đảm bảo hài hòa với cảnh quan khu Di sản là rất cần thiết và cần được khuyến khích. 

Từ những vấn đề này, hội thảo đặt ra 3 yêu cầu, nhiệm vụ trọng tâm: Một là, cần khuyến khích bảo tồn nhà cổ, giữ gìn làng quê truyền thống. Hai là, giữ gìn môi trường định cư truyền thống và tạo sinh kế cho người dân trong vùng Di sản. Ba là cần xây dựng tiêu chí và hồ sơ nhà cổ vùng lõi Di sản Tràng an, lồng ghép trong các quy hoạch bảo tồn và phục hồi các di tích quốc gia đặc biệt trong Quần thể danh thắng Tràng An.

Thùy Trâm (THNB)