Đồng chí PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; PGS.TS Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam; PGS.TS Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đồng chủ trì toạ đàm.  

Quang cảnh Tọa đàm

Cùng dự có các nhà quản lý, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, lãnh đạo, chuyên viên Hội đồng Di sản Văn hoá Quốc gia; Cục Di sản Văn hoá, Viện văn hoá, nghệ thuật Quốc gia; Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch; Đại học Quốc gia Hà Nội; Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy; lãnh đạo HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; các sở, ban, ngành, đoàn thể, các huyện, thành phố; Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn phát biểu khai mạc Tọa đàm 

Phát biểu mở đầu buổi tọa đàm, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh: Kinh đô Hoa Lư tồn tại 42 năm trong lịch sử, gắn liền với 6 đời vua của 3 triều đại Đinh - Tiền Lê - Lý, giữ một vị trí, vai trò cực kỳ quan trọng trong sự nghiệp dựng nước, giữ nước của dân tộc. Qua đó đã hình thành nên vị thế của Cố đô Hoa Lư trong tâm thức, tinh thần của nhân dân. Trên cơ sở làm rõ những giá trị độc đáo trong kiến trúc, cảnh quan, những tác động, sự mai một của kiến trúc cùng với thời gian, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy khẳng định: Tỉnh Ninh Bình sẽ tập trung phục nguyên, phục dựng, phục hồi, bảo tồn, di sản hóa các kiến trúc, cảnh quan riêng có, giá trị văn hóa đặc sắc của Cố đô Hoa Lư gắn với giáo dục truyền thống, bảo tồn di sản, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hoá.

Để phát huy hơn nữa giá trị di sản Cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình tổ chức tọa đàm khoa học tư vấn về chiến lược bảo tồn, phỏng dựng, phục dựng và phát huy giá trị di sản Kinh đô Hoa Lư bằng giải pháp khoa học và công nghệ. Thông qua tọa đàm nhằm tập hợp các nghiên cứu khoa học liên ngành về kinh thành Hoa Lư; đồng thời cung cấp thêm những tư liệu mới, những cơ sở khoa học quan trọng trong việc phỏng dựng, phục dựng Hoàng thành Hoa Lư nói riêng, Kinh đô Hoa Lư nói chung. Tham khảo kinh nghiệm trong nước và quốc tế, nhất là kinh nghiệm của các quốc gia đã thành công trong việc bảo tồn, phỏng dựng, phục dựng các kinh đô cổ, đề xuất các ý tưởng, giải pháp có tính khả thi, có thể triển khai thực hiện việc phục dựng Hoàng thành Hoa Lư nói riêng, Kinh đô Hoa Lư nói chung, đóng góp vào phát triển văn hóa, kinh tế, xã hội của tỉnh.

PGS.TS. Bùi Minh Trí, Viện Nghiên cứu Kinh thành, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam trình bày báo cáo trung tâm tại Tọa đàm 

Tại tọa đàm, báo cáo trung tâm với chủ đề “Đề xuất chiến lược nghiên cứu, phục hồi và phát huy giá trị di sản Kinh đô Hoa Lư bằng giải pháp khoa học và công nghệ từ kinh nghiệm thực tiễn ở Việt Nam và trên thế giới” của PGS.TS. Bùi Minh Trí, Viện Nghiên cứu Kinh thành, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam đã khẳng định: Cố đô Hoa Lư là hình ảnh phản chiếu sinh động dấu ấn trung tâm quyền lực đầu tiên của Đại Việt trong lịch sử, là nơi ghi dấu ấn phát tích của các triều đại phong kiến Việt Nam. Dấu tích Kinh đô Hoa Lư đã bị phá hủy từ lâu, sử sách không có nhiều ghi chép, mô tả nên hiểu biết về diện mạo, qui mô, cấu trúc và hình thái của kinh thành cũng như không gian chức năng của kinh đô và lịch sử xây dựng các công trình là vấn đề vô cùng khó khăn và đối mặt với vô vàn thách thức.

Vì vậy, nếu quyết tâm bảo tồn, phỏng dựng, phục dựng Cố đô Hoa Lư thì trước hết cần phải có chiến lược đầu tư Dự án khai quật, nghiên cứu khảo cổ học tổng thể khu di tích Cố đô Hoa Lư và tổ chức thực hiện một cách chuyên nghiệp, bài bản khoa học, tuân thủ nguyên tắc: vừa khai quật, vừa bảo tồn, vừa nghiên cứu so sánh giải mã giá trị di sản.

Phân tích kinh nghiệm của Việt Nam và quốc tế về nghiên cứu khoa học, về quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị di sản khảo cổ học Kinh đô, PGS.TS. Bùi Minh Trí cũng đề xuất về phương án, giải pháp quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Kinh đô Hoa Lư bằng giải pháp khoa học và công nghệ, trong đó đầu tư Dự án nghiên cứu quy hoạch bảo tồn, xây dựng bảo tàng khảo cổ học tại chỗ nhằm đưa Cố đô Hoa Lư trở thành một bảo tàng sống về Kinh đô đầu tiên của Nhà nước Đại Việt trong lịch sử, trở thành điểm du lịch văn hoá mang tầm quốc gia và khu vực, tập trung phỏng dựng quy mô, hình thái cấu trúc của kinh thành và không gian đô thị của Kinh đô Hoa Lư; Phỏng dựng hình thái các công trình kiến trúc cung điện, lầu gác trong các không gian của Kinh đô bằng giải pháp công nghệ 3D dựa trên tư liệu khảo cổ học, sử học và kết quả nghiên cứu so sánh.

PGS.TS. Bùi Minh Trí cũng cho rằng cần có tư vấn chiến lược về nghiên cứu, quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di sản Kinh đô Hoa Lư bằng giải pháp khoa học và công nghệ tập trung tái tạo đô thị cổ trong không gian đô thị hiện đại; Qua đó giúp “hồi sinh” di sản, góp phần thực hiện thành công chiến lược phát triển văn hoá của tỉnh trong thời đại công nghệ hiện nay, đưa Ninh Bình trở thành đô thị di sản mang tầm quốc gia và khu vực.

PGS.TS Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tham luận "Đánh giá tổng quan về giá trị Kinh đô Hoa Lư qua các nguồn tư liệu lịch sử" tại Tọa đàm 

Tại buổi toạ đàm, các đại biểu cũng được nghe tham luận của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, lãnh đạo tỉnh làm rõ về mặt sử liệu, về vị trí, giá trị lịch sử của Cố đô Hoa Lư, chiến lược bảo tồn; sự cần thiết phục hồi Cố đô thành tài sản thiên niên kỷ, tài nguyên phục vụ phát triển công nghiệp văn hoá của tỉnh Ninh Bình; đẩy mạnh nghiên cứu khảo cổ học; phục vụ xây dựng thành phố di sản thiên niên kỷ, đảm bảo tuân thủ công ước của UNESCO về bảo tồn di sản.

TS. Nguyễn Quốc Sinh, Viện Sử học tham luận về chủ đề nghiên cứu không gian chức năng của Kinh đô Hoa Lư - tiếp cận từ nghiên cứu so sánh với mô hình Kinh đô thời Bắc Tống (Trung Quốc)

Các ý kiến của đại biểu cũng đề nghị: Tỉnh Ninh Bình cần tiếp tục nghiên cứu, tìm hiểu sâu sắc di sản Cố đô, tạo cơ sở dữ liệu di sản trên nền tảng công nghệ số; quá trình phục dựng, phỏng dựng cần tạo điểm nhớ, điểm gợi mở, làm nổi bật điểm vĩ đại của Kinh đô Hoa Lư xưa; Cách tiếp cận cần kết hợp giữa nghiên cứu, khảo cổ học lịch sử và đời sống văn hóa của di sản; Công tác phục dựng cần kết hợp giữa nguồn lực văn hoá truyền thống phục vụ đời sống văn hoá đương đại; cần có sự hợp tác, đầu tư của nhiều ngành, cần coi trọng yếu tố cộng đồng, người dân bởi đây là đối tượng sống trong di sản, hưởng lợi từ di sản. Tỉnh cũng cần quan tâm sáng tạo những dịch vụ văn hóa hấp dẫn, khác biệt, độc đáo, biến di sản văn hóa từ tài nguyên thành sản phẩm văn hóa có giá trị cao. Cần nghiên cứu xây dựng kinh đô xưa thành công viên di sản rộng lớn…

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn phát biểu kết luận Tọa đàm

Phát biểu kết luận, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn trân trọng cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, sự phối hợp của Viện Nghiên cứu Kinh thành; sự chia sẻ và tham gia nhiệt thành của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu; sự đóng góp của các cơ quan, đơn vị góp phần vào thành công chung của Tọa đàm.

Qua các báo cáo và 7 ý kiến tham luận của các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý, phân tích các khía cạnh khác nhau về câu chuyện bảo tồn, phỏng dựng, phục dựng Kinh thành Hoa Lư. Từ thực tiễn công tác nghiên cứu của các chuyên gia, nhất là các kinh nghiệm của Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Kinh thành Thăng Long đã gợi mở, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm để Ninh Bình xác định, xây dựng ý tưởng, giải pháp có tính khả thi để sớm triển khai xây dựng kế hoạch phục dựng Hoàng thành Hoa Lư nói riêng, Kinh đô Hoa Lư nói chung. Trong đó có những kinh nghiệm quý cần chú ý như: đầu tư xứng tầm cho công tác nghiên cứu, đặc biệt là khảo cổ học; kinh nghiệm khai thác các di sản dưới hình thức bảo tàng hóa; kinh nghiệm kết hợp các giải pháp ứng dụng các thành tựu khoa học cho phỏng dựng phục dựng, trùng tu, hồi sinh di sản…

Trên cơ sở những ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, tỉnh Ninh Bình sẽ chủ động xây dựng, đề xuất những nội dung phối hợp cụ thể trên cả 2 phương diện phục dựng và phỏng dựng Kinh đô Hoa Lư, làm tiền đề để phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch; giáo dục truyền thống, bồi tụ niềm tự hào di sản cho thế hệ trẻ; tạo động lực cho công tác bảo tồn được tốt hơn. Tỉnh Ninh Bình sẽ tiếp tục nghiên cứu để phục dựng, phục nguyên, bảo tồn di sản Cố đô Hoa Lư; xây dựng một công viên, trung tâm đổi mới sáng tạo ngoài trời lớn nhất Việt Nam; đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp ở địa phương với các cơ quan nghiên cứu khoa học, hiệp hội và cộng đồng các nhà khoa học. Trong lộ trình thực hiện mục tiêu này, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, đồng hành của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học; sự phối hợp chặt chẽ của Trung ương với địa phương; sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp; sự đồng thuận, ủng hộ của Nhân dân để sớm thực hiện được mục tiêu phỏng dựng, phục dựng di sản Cố đô Hoa Lư, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản, cùng Ninh Bình sớm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành phố di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo...

Tuyết Nhung - Cẩm Ninh (THNB)