Quang cảnh các đại biểu dự phiên Chuyên đề 1 “Một thập kỷ di sản thế giới Tràng An - Hành trình kiến tạo và bảo tồn phát huy giá trị”.

Phát biểu khai mạc và đề dẫn, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Song Tùng nêu rõ: Chặng đường 10 năm sau khi Quần thể danh thắng Tràng An được công nhận là Di sản thế giới chính là thời điểm phù hợp để nhìn lại, tìm kiếm các giải pháp mới để xây dựng, bảo tồn các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, tiếp tục sáng tạo, áp dụng các sản phẩm du lịch có chất lượng, mang chiều sâu văn hóa và khác biệt hơn. Không đơn thuần là để phục vụ du khách đến tham quan mà phải diễn giải các giá trị di sản một cách chân thực, sống động và khoa học hơn bằng nhiều hình thức trong các sản phẩm du lịch.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Song Tùng phát biểu tại phiên chuyên đềĐồng chí nhấn mạnh: Định hướng, quan điểm phát triển của tỉnh là: Hài hòa và tôn trọng; Tích hợp và bao dung. Dựa trên 4 chủ thể: Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân; với các phương châm cơ bản: Biến di sản thành tài sản; biến văn hóa thành hàng hóa; biến tài nguyên thành tài chính; biến nguồn lực thành động lực; biến đổi môi trường thành thị trường; biến giá trị thành giá cả, nhưng trên hết, vẫn lấy cộng đồng địa phương làm trung tâm để bảo vệ những di sản đặc hữu của khu di sản Tràng An. Khẳng định: Ninh Bình đã cam kết mạnh mẽ trong công tác quản lý, bảo vệ, khai thác và phát huy các giá trị của Di sản, bảo đảm tính toàn vẹn, các giá trị nổi bật toàn cầu để trao truyền cho các thế hệ mai sau theo đúng tinh thần của Công ước Di sản Thế giới.

Mục tiêu của tỉnh là xây dựng Đô thị di sản thiên niên kỷ chứa đựng các loại di sản gồm: di sản tiền sử, di sản lịch sử, di sản đô thị, di sản nông thôn… Khảo cổ học, lịch sử, văn hóa, mỹ học, nền tảng số… được coi là trụ cột, điểm nhấn để khai thác phục vụ du lịch phát triển. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Ninh Bình xác định tập trung phát huy sức mạnh văn hóa, con người vùng đất Cố đô Hoa Lư, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển mạnh mẽ. 

Xây dựng tỉnh Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo, cực tăng trưởng khu vực các tỉnh phía Nam đồng bằng sông Hồng, hình mẫu kết hợp hài hòa giữa phục dựng, bảo tồn di sản và tăng trưởng xanh, hướng vào chất lượng phát triển, giữ vững địa bàn vững chắc về quốc phòng và an ninh. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo; khơi thông, giải phóng tối đa và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.

Để phát triển Đô thị Di sản theo hướng “Toàn Diện - Hiệu Quả - Đặc thù...”, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học tập trung trao đổi, xác nhận những tiền đề, dữ liệu, phương pháp luận để minh chứng giá trị lịch sử, khảo cổ học, nhân văn… xuyên suốt của di sản Tràng An làm cơ sở cho việc xây dựng đô thị di sản Tràng An. 

Từ dấu ấn định cư, không gian cảnh quan lịch sử đến không gian đương đại gắn với yếu tố Đô - Thành Hoa Lư qua các thời kỳ, cũng như tiếp nối đặc trưng trong quá trình chuyển hóa đô thị Ninh Bình ngày nay. Xây dựng đô thị di sản Hoa Lư nhìn từ mục tiêu thiên niên kỷ của UNESCO trên cơ sở định lượng giá giá trị di sản, đánh giá tiềm năng dựa trên nền tảng bảo tồn và bản sắc Ninh Bình. Thiết lập cơ chế chính sách, xác định tiêu chí đặc thù áp dụng cho di sản Tràng An để tiếp tục giữ vững giá trị di sản, bổ sung những giá trị mới hoàn thiện hơn những giá trị mới cho khu di sản Tràng An - Ninh Bình.

Tại phiên Chuyên đề, các diễn giả, các chuyên gia trong và ngoài nước đã tập trung phân tích, làm rõ các nội dung liên quan đến bề dày di sản khảo cổ học tiền Hoa Lư, trong đó đã nêu bật 3 yếu tố chính: Hiếm có nơi nào Di sản tự nhiên quyện chặt với văn hóa lâu đời như Hoa Lư; Không có một vùng đất thứ 2 đã được chọn trở thành kinh đô Đại Việt đầu tiên như Hoa Lư; Và rất hiếm có một kinh đô ngàn năm tuổi lại dựa trên một vùng tích tụ chứng cứ hoạt động của con người liên tục… 

Làm rõ nguồn lực của giá trị kinh tế di sản, định lượng giá trị Quần thể danh thắng Tràng An gắn với đặc thù đô thị di sản thiên niên kỷ. Về vai trò của đô thị, cảng thị Hoa Lư. Cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội để Ninh Bình chuyển hoá các giá trị di sản thành nguồn lực, động lực cho phát triển KT-XH, đồng thời tạo nguồn vốn cho công tác bảo tồn, tôn tạo các giá trị di sản văn hoá-thiên nhiên thế giới…

Mỗi bài bài tham luận là những nghiên cứu quý giá bổ sung thêm tri thức khoa học cũng như gợi mở ý kiến xác thực, sâu sắc nhằm bổ sung và hoàn thiện hơn những chứng cứ, dữ liệu khoa học cho khu di sản Tràng An. Góp phần làm rõ hơn những giá trị căn cốt của di sản cũng như xác nhận thêm những giá trị thời đại mới làm tăng thêm giá trị đương đại của khu di sản./.

Thu Dung (THNB)