Dự và điều hành Hội thảo có các đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình; đồng chí Trương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Nam; đồng chí Đặng Khánh Toàn, Bí thư Tỉnh ủy Nam Định; đồng chí Lê Quốc Chỉnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nam Định; đồng chí Đinh Thị Lụa, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hà Nam; đồng chí Phạm Đình Nghị, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định; đồng chí Phạm Quang Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình.

Cùng dự có lãnh đạo, nguyên lãnh đạo một số Bộ, ban, ngành Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học uy tín trong nước; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Đoàn ĐBQH tỉnh; các đồng chí là giám đốc, Thủ trưởng các sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh; Thường trực các Huyện ủy, Thành ủy; Lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, các doanh nghiệp tiêu biểu; đại diện đơn vị tư vấn Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 của 03 tỉnh Hà Nam - Nam Định - Ninh Bình.

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Trương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Nam khẳng định: Chủ trương sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước; tại Nghị quyết số 60 Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã thống nhất hợp nhất tỉnh Hà Nam, tỉnh Ninh Bình và tỉnh Nam Định, lấy tên là tỉnh Ninh Bình, trung tâm chính trị - hành chính đặt tại tỉnh Ninh Bình hiện nay. Việc hợp nhất 03 tỉnh theo đơn vị hành chính mới bù đắp những hạn chế về diện tích, dân số, góp phần tinh gọn bộ máy, tạo ra thay đổi tích cực, hướng đến nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của bộ máy quản lý hành chính nhà nước; tăng cường quy mô kinh tế, tăng khả năng cạnh tranh, thu hút đầu tư và phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh trong phát triển ngành, lĩnh vực, nhất là ngành du lịch, công nghiệp, công nghiệp văn hoá gắn với bảo tồn di sản,...; mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối đồng bộ hạ tầng khung chiến lược và đặc biệt là mở rộng không gian phát triển kinh tế biển;…

Đồng chí Trương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Nam phát biểu khai mạc Hội thảo

Đồng chí nhấn mạnh: Hội thảo có vai trò rất quan trọng, nhằm nhận diện đầy đủ và phát huy tiềm năng, lợi thế của ngành, lĩnh vực, địa phương các tỉnh Hà Nam - Nam Định - Ninh Bình theo đơn vị hành chính mới trên nguyên tắc thống nhất, liên thông, kết nối, cộng hưởng sức mạnh, phân công và hợp tác lãnh thổ. Từ đó, xác định định hướng phát triển ngành - lĩnh vực, sản phẩm chủ lực gắn với quy hoạch không gian, vùng động lực phát triển Hà Nam - Nam Định - Ninh Bình theo đơn vị hành chính mới, giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 để phục vụ xây dựng văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh.

Hội thảo đã nhận được sự quan tâm, tham gia viết bài tham luận của 50 chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp của các tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình; nội dung các bài tham luận đều được nghiên cứu công phu, kỹ lưỡng, đảm bảo chất lượng, có chiều sâu với cách tiếp cận đa ngành, đa lĩnh vực và đặt trong mối tương quan tổng thể với các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng và các tỉnh, thành phố trong cả nước; phân tích làm rõ, sâu sắc hơn về định hướng phát triển ngành - lĩnh vực, sản phẩm chủ lực gắn với quy hoạch không gian, vùng động lực phát triển Hà Nam - Nam Định - Ninh Bình theo đơn vị hành chính mới.

Để đánh giá một cách toàn diện, chuyên sâu, khách quan, khoa học và định hình rõ các giá trị nổi trội, mang lợi thế riêng biệt của các tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình, đồng chí Trương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Nam đề nghị: các đại biểu trao đổi, thảo luận rõ hơn về các luận cứ khoa học và thực tiễn nhận diện đầy đủ các tiềm năng, lợi thế về vị trí địa - chính trị, giá trị tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái; truyền thống, bản sắc văn hoá lịch sử, giá trị của di sản; lợi thế riêng biệt trong phát triển ngành, lĩnh vực, vùng động lực gắn với vị trí vai trò của tỉnh Ninh Bình mới sáp nhập trong vùng đồng bằng sông Hồng và các tỉnh, thành phố trong cả nước…

Xác định không gian hướng phát triển ngành, lĩnh vực, các sản phẩm chủ lực, động lực trong không gian phát triển mới theo đơn vị hành chính mới, kết nối liên vùng, nhất là những ngành, lĩnh vực có lợi thế so sánh như: Công nghiệp chế biến chế tạo, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, AI,…; phát triển du lịch, công nghiệp văn hoá, công nghiệp giải trí gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản; phát triển hạ tầng kỹ thuật và đô thị; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng…

Định hướng con đường phát triển, xác định các mục tiêu chiến lược, định vị vai trò, vị thế của tỉnh Ninh Bình mới sau sáp nhập; từ đó đề ra các khâu đột phá, chương trình, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm phát huy nội lực và huy động nguồn lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Trên cơ sở các bài tham luận khoa học và các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, các doanh nghiệp, nhà đầu tư tiêu biểu của 03 tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình; Ban Tổ chức sẽ chắt lọc các ý kiến đóng góp tại Hội thảo để xây dựng văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình theo đơn vị hành chính mới.

Phát biểu báo cáo đề dẫn do đồng chí Đặng Khánh Toàn, Bí thư Tỉnh ủy Nam Định trình bày nhấn mạnh: Hội thảo được diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi 3 tỉnh Hà Nam, Ninh Bình và Nam Định đang gấp rút thực hiện hợp nhất với tên gọi là tỉnh Ninh Bình. Đây là thời điểm để tái cấu trúc không gian phát triển, định hướng lại các ngành, lĩnh vực dựa trên tiềm năng nổi trội, lợi thế cạnh tranh, bản sắc riêng có của từng tỉnh hiện nay với tầm nhìn xây dựng tỉnh Ninh Bình mới là một trung tâm của vùng và của cả nước, hướng tới mục tiêu là thành phố trực thuộc Trung ương. 

Đồng chí Đặng Khánh Toàn, Bí thư Tỉnh ủy Nam Định phát biểu báo cáo đề dẫn tại Hội thảo

Đồng chí nhấn mạnh: Sau sáp nhập, tỉnh Ninh Bình mới sở hữu những tiềm năng và lợi thế cạnh tranh riêng có, được hình thành từ sự tổng hòa các yếu tố kinh tế - văn hóa xã hội và các nguồn lực. Không gian phát triển mới sau sáp nhập có diện tích tự nhiên khoảng 3.942 km2, quy mô dân số hơn 4,4 triệu người. Có vị trí địa lý quan trọng, chiến lược là “Cửa ngõ” phía nam Đồng bằng Bắc Bộ, thuộc hành lang kinh tế Bắc - Nam, hành lang kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ và hành lang kinh tế Đông - Tây; điểm kết nối trung chuyển của 03 vùng kinh tế: Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Miền Trung, vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Với bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa 3 tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình hội tụ nhiều tầng giá trị được biết đến là những địa phương có nhiều di sản văn hóa lịch sử, danh thắng thiên nhiên, lễ hội truyền thống và sản phẩm du lịch đặc sắc, với gần 5.000 di tích các loại đã được kiểm kê, trong đó có 01 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới là Quần thể danh thắng Tràng An là di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á và 01 di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” được UNESCO ghi danh.

Cơ cấu kinh tế ngành và nội ngành theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; Đến hết năm 2024, quy mô kinh tế ước đạt 310.282 tỷ đồng, xếp thứ 11/34 tỉnh, thành phố sau sáp nhập; tổng thu ngân sách đạt 55.018 tỷ đồng, xếp thứ 6/34 tỉnh, thành phố sau sáp nhập; tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 17,56 tỷ USD, chiếm 12,3% tổng kim ngạch xuất khẩu các tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Hồng, chiếm 4,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Nông nghiệp phát triển theo hướng hữu cơ, tuần hoàn; xây dựng Nông thôn mới và phát triển đô thị có nhiều đột phá, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, diện mạo nông thôn đổi mới toàn diện, chất lượng sống nông thôn tiệm cận đô thị là nền tảng vững chắc cho mục tiêu xây dựng tỉnh Ninh Bình mới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mang bản sắc đô thị di sản, hiện đại và hội nhập.

An sinh xã hội của ba tỉnh cũng đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo đến hết năm 2024 theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025 cơ bản thấp hơn bình quân chung của cả nước. Hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế được mở rộng, khẳng định vị thế, uy tín của ba tỉnh... Quốc phòng, quân sự địa phương được tăng cường; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; 

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của ba tỉnh cũng còn tồn tại một số hạn chế, khó khăn như không gian phát triển đã trở nên chật hẹp, tạo nên những rào cản chia cắt nguồn lực, thị trường, gây khó khăn cho quy hoạch ngành gắn với quy hoạch không gian trước sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất sau 40 năm đổi mới; vẫn là “vùng trũng” về logictics liên vận quốc tế, nhất là thiếu cảng hàng không, cảng biển nước sâu. Kinh tế tăng trưởng chủ yếu vẫn dựa vào các động lực truyền thống; năng suất các yếu tố tổng hợp, hàm lượng khoa học công nghệ đóng góp vào tăng trưởng chưa cao; cần phải giải quyết giữa vấn đề về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo chưa tạo động lực phát triển mới, kinh tế số chiếm tỷ trọng thấp trong Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP); Chưa có các trung tâm đào tạo, Nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế chưa gắn với chiến lược phát triển ngành mũi nhọn....Những hạn chế, khó khăn này không chỉ là trở lực, mà chính là mặt bằng hiện thực cần vượt qua để mở ra một mô hình phát triển mới.

Bên cạnh đó, những thành tựu của ba tỉnh đã đến ngưỡng cần một không gian phát triển rộng hơn, cho phép khơi thông, giải phóng mọi nguồn lực, phát huy đầy đủ mọi tiềm năng, lợi thế, giá trị truyền thống vùng đất văn hiến và anh hùng, khắc phục những giới hạn của đơn vị hành chính - lãnh thổ gắn với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, được thực hiện thông qua cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, sẽ mở ra cho tỉnh Ninh Bình mới những khả năng phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Đồng chí cũng đã gợi mở một số nội dung về quy hoạch không gian phát triển, thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới, nhằm duy trì tăng trưởng liên tục 2 con số; tập trung đổi mới phương thức huy động và phân bổ nguồn lực; kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng NTM nâng cao, kiểu mẫu với đẩy nhanh phát triển đô thị, xây dựng quan hệ nông thôn - đô thị hòa hợp, phấn đấu sớm đạt tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ... để các đại biểu cùng thảo luận, đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, các cơ chế chính sách đặc thù, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Ninh Bình mới.

***Tiếp đó, dưới sự điều hành của các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy ba tỉnh Hà Nam – Nam Định – Ninh Bình, hội thảo đã bước vào 3 phiên thảo luận, thu được 12 ý kiến phát biểu tại hội trường, và 37 bài viết của các nhà quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp... với nhiều nội dung phong phú, sinh động, hàm lượng khoa học cao; cung cấp những phân tích, đánh giá từ các góc nhìn mới, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp mạnh mẽ, đột phá nhằm xây dựng một tỉnh Ninh Bình phát triển trong giai đoạn mới: xanh, hiện đại, đáng sống và vươn tầm.

Quang cảnh hội thảo

Ba phiên thảo luận xoay quanh các nội dung: Nhận diện tiềm năng, lợi thế của ngành - lĩnh vực, địa phương của các tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình; Định hướng phát triển ngành - lĩnh vực, sản phẩm chủ lực; Định hướng không gian phát triển, vùng động lực theo đơn vị hành chính mới, giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Các đồng chí lãnh đạo các tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình điều hành Hội thảo. 

Đại biểu cho rằng, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính và thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, việc quy hoạch lại không gian phát triển cần gắn liền với quy hoạch phát triển ngành - lĩnh vực, sản phẩm chủ lực và bố trí lại dân cư, hạ tầng, đô thị. Xây dựng quy hoạch hợp nhất trên quan điểm kế thừa và phát triển, bảo đảm tính thống nhất về không gian phát triển và phân công lãnh thổ dựa trên lợi thế so sánh, hợp tác và liên kết vùng.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương tham gia thảo luận tại Hội thảo. Về động lực thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới, đại biểu cho rằng tỉnh Ninh Bình mới cần tạo đột phá từ ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, lấy kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất cho phát triển kinh tế; xây dựng và phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn mang tầm quốc gia và quốc tế; tập trung vào các khu vực có di sản văn hóa và thiên nhiên nổi bật như: Quần thể Danh thắng Tràng An Ninh Bình; khu du lịch quốc gia Tam Chúc, Hà Nam; các di tích lịch sử văn hóa thời Trần, Phủ Dầy, Nam Định; Mô hình phát triển kinh tế mới theo hướng đa ngành, đa trung tâm, bền vững, với các trụ cột: công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ xanh, du lịch di sản - sinh thái - biển; phát triển kinh tế số và dịch vụ logistics - thương mại thông minh.

Về giải pháp, cơ chế chính sách, đại biểu cho rằng tỉnh Ninh Bình mới sau sáp nhập cần huy động, sử dụng có hiệu quả tổng thể các nguồn lực Nhà nước, người dân và doanh nghiệp trong nước và ngoài nước. Tăng cường sự bền vững nguồn lực cho Ngân sách Nhà nước cả về quy mô và cơ cấu thông qua việc tiếp tục thực hiện các giải pháp tái cơ cấu lại nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng và các giải pháp tổng thể về thuế, phí theo quy định; Tăng cường hiệu quả việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công, với phương châm lấy “đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư”, “đầu tư công lôi kéo đầu tư xã hội”; tập trung đầu tư cho giao thông kết nối vùng, liên vùng; hạ tầng kinh tế biển, hạ tầng phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và những lĩnh vực gia tăng các giá trị kinh tế gắn với tạo việc làm và tăng nguồn thu ngân sách của tỉnh. Kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu với đẩy nhanh phát triển đô thị, xây dựng quan hệ nông thôn - đô thị hòa hợp, phấn đấu sớm đạt tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản.

Đại biểu tham gia thảo luận tại phiên thảo luận

Tại hội thảo, các đại biểu cũng tham vấn nhiều nội dung vào định hướng phát triển thương mại, khoa học công nghệ, kinh tế số, kinh tế biển, phát triển hệ thống giao thông, du lịch và du lịch tâm linh, y tế.... gắn với tổ chức lại không gian phát triển theo đơn vị hành chính mới của tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Với tinh thần làm việc khoa học, trách nhiệm, tâm huyết cao, Hội thảo tham vấn “Về định hướng phát triển ngành - lĩnh vực, sản phẩm chủ lực, vùng động lực gắn với tổ chức lại không gian phát triển Hà Nam - Nam Định - Ninh Bình theo đơn vị hành chính mới, giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050” đã hoàn thành nội dung, chương trình đề ra. 

Bế mạc Hội thảo, đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình nêu rõ: Hợp nhất 3 tỉnh Hà Nam – Nam Định – Ninh Bình, hình thành không gian phát triển mới đặt ra những yêu cầu về tư duy, tầm nhìn và cách tiếp cận rất khác so với trước đây. Chính vì vậy, những tham luận sâu sắc tại Hội thảo đã nhận diện, định hình và làm rõ nhiều nội dung quan trọng cho định hướng phát triển tỉnh Ninh Bình theo đơn vị hành chính mới.

Đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình phát biểu bế mạc Hội thảo

Đồng chí nhấn mạnh: nhận diện tiềm năng nổi trội, lợi thế động của tỉnh mới khi hợp nhất. Dựa trên tư duy và mức độ sẵn sàng của tỉnh mới. Hợp nhất đặt ra yêu cầu rất khác so với trước đây, cơ cấu lại các vùng động lực phát triển, cần rà soát, bổ sung, điều chỉnh, hợp nhất quy hoạch. Để tiếp nhịp với quy hoạch trước đây theo tư duy mới. Nhiều ý kiến đặt ra nhiều mặt, nhiều nội dung cần quan tâm khi hợp nhất tỉnh: định dạng và định vị rõ vai trò của tỉnh hợp nhất. Khai thác các vị thế hiện nay. Phát triển tiềm năng lợi thế theo tư duy động gắn với tăng trưởng xanh, trình độ dân trí cao, đây là tiềm năng quan trọng nhưng cần tiếp cận theo tư duy mới, phải biến nguồn lực thành động lực, di sản thành tài sản, xác định các ngành các lĩnh vực và vị trí của từng ngành, lĩnh vực cho phát triển. Phát triển dựa thêm động lực tăng trưởng mới, tổ chức lại kinh tế theo nguyên lý tuần hoàn. Phát triển kinh tế biển, hướng biến, cơ cấu nền nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp sinh thái, đa giá trị, bảo đảm môi trường, cảnh quan, ứng phó biến đổi khí hậu. Khai thác tỉnh mới gắn với cảnh quan sông nước. Với định hướng phát triển các đô thị truyền thống và mới nổi sẽ nâng cao tỷ lệ độ thị hóa. Phát triển công nghiệp, công nghệ mới nổi. Bảo tồn các vùng nông thôn truyền thống…

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn mong muốn trong thời gian tới các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý sẽ tiếp tục đồng hành, tư vấn theo từng chuyên đề để giúp cho tỉnh Ninh Bình mới khi xây dựng có chiến lược phát triển bài bản, tầm nhìn dài hạn, thực hiện được mục tiêu, ý tưởng bứt phá, trở thành một điểm sáng nổi bật trên bản đồ phát triển của Việt Nam, khi bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc./.

Nhóm phóng viên(THNB)