Quang cảnh phiên thảo luận. 

Đồng chí Mai Văn Tuất, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình điều hành phiên thảo luận. 

Các đại biểu dự phiên thảo luận. 

Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình thảo luận tại tổ 9 cùng Đoàn ĐBQH thành phố Huế. Đồng chí Mai Văn Tuất, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình điều hành phiên thảo luận. Dự phiên thảo luận có đồng chí Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội và các vị ĐBQH tỉnh.

Đại biểu Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội phát biểu thảo luận. 

Tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, các đại biểu cho rằng đây là bước thể chế hóa rất quan trọng các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới; tạo cơ sở pháp lý vững chắc phát huy sức sáng tạo, huy động nguồn lực xã hội, đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế, đồng thời gìn giữ bản sắc và nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân. Để chính sách đi vào thực tiễn, cần làm rõ mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo tồn các giá trị văn hóa, đồng thời thiết kế cơ chế hỗ trợ phù hợp với đặc điểm của từng lĩnh vực, từng địa phương và các chủ thể tham gia sáng tạo văn hóa.

Đại biểu Phạm Hùng Thắng, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận.

Đại biểu Phạm Hùng Thắng, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình, đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về trách nhiệm phối hợp quản lý nhà nước, quyền tiếp cận và khai thác dữ liệu văn hóa số, hiệu quả của các chính sách hỗ trợ, ưu đãi. Theo đại biểu, công nghiệp văn hóa là lĩnh vực liên ngành; một sản phẩm văn hóa số có thể đồng thời liên quan đến bản quyền tác giả, quảng cáo, thương mại điện tử, nội dung văn hóa và hạ tầng viễn thông. Nếu chỉ quy định chung về phối hợp mà thiếu nguyên tắc phân định trách nhiệm, chủ thể sáng tạo có thể phải làm việc với nhiều cơ quan, trong khi cơ quan quản lý khó xác định trách nhiệm khi phát sinh vấn đề. Đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 5 theo hướng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giữ vai trò đầu mối điều phối, tổng hợp, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa; các bộ, ngành tiếp tục thực hiện thẩm quyền chuyên ngành theo quy định pháp luật. Hoạt động liên ngành cần xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, không đặt thêm thủ tục trùng lặp; việc phân cấp cho địa phương phải gắn với nguồn lực, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình.

Đối với quyền tiếp cận và khai thác dữ liệu văn hóa số, đại biểu cho rằng việc số hóa di sản, tư liệu, bảo tàng, thư viện đã được đầu tư lớn. Nếu dữ liệu chỉ lưu trữ khép kín trong từng hệ thống, khó tiếp cận và khai thác hợp pháp thì nguồn lực số chưa thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ văn hóa mới. Từ đó, đại biểu đề nghị Điều 22 bổ sung nguyên tắc phân loại dữ liệu văn hóa do Nhà nước quản lý theo khả năng tiếp cận và điều kiện khai thác, gồm dữ liệu được công khai tái sử dụng, dữ liệu khai thác có điều kiện và dữ liệu hạn chế tiếp cận theo quy định pháp luật. Việc khai thác phải bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan, dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan; không mặc nhiên coi tư liệu được số hóa bằng ngân sách nhà nước là tài sản tự do sử dụng cho mục đích thương mại.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn, Tỉnh ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa Xã hội HĐND tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận. 

Quan tâm đến việc bảo đảm định hướng văn hóa trong phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Phạm Anh Tuấn, Tỉnh ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa Xã hội HĐND tỉnh Ninh Bình, cho rằng các chính sách trong dự thảo hiện tập trung nhiều vào khía cạnh kinh tế, hạ tầng công nghệ và thương mại hóa, trong khi hàm lượng văn hóa, tính định hướng thẩm mỹ và nhiệm vụ bảo tồn cốt lõi chưa được thể hiện tương xứng. Đại biểu nhấn mạnh, nếu thiếu những quy định ràng buộc và định hướng đủ mạnh, công nghiệp văn hóa dễ rơi vào bẫy thương mại hóa, biến các giá trị văn hóa thành hàng hóa thương mại đơn thuần, thậm chí làm xói mòn, biến dạng bản sắc dân tộc. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo cần bổ sung những quy định cụ thể nhằm đề cao yếu tố văn hóa trong chính sách phát triển lĩnh vực này.

Cho ý kiến cụ thể vào khoản 1 Điều 2 về giải thích từ ngữ, đại biểu đề nghị sửa đổi, bổ sung khái niệm công nghiệp văn hóa theo hướng xác định đây là ngành kinh tế - xã hội đặc thù, lấy tài nguyên văn hóa và sức sáng tạo của con người làm nền tảng cốt lõi, kết hợp với ứng dụng công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế cao; đồng thời bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa, bản sắc dân tộc và chuẩn mực thẩm mỹ của Việt Nam. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc phát triển công nghiệp văn hóa phải gắn liền với bảo tồn, kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, di sản văn hóa dân tộc và bản sắc văn hóa Việt Nam; không vì lợi ích kinh tế đơn thuần mà làm xói mòn, biến dạng hoặc suy giảm giá trị văn hóa, thẩm mỹ và chuẩn mực đạo đức xã hội.

Đối với chính sách phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu đề xuất xây dựng cơ chế thẩm định, đánh giá hàm lượng văn hóa và tính chuyên sâu về giá trị nghệ thuật đối với các sản phẩm, dự án đề nghị hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước. Tại Điều 23 về sản phẩm công nghiệp văn hóa có bản sắc văn hóa Việt Nam, cần bổ sung tiêu chí đánh giá mức độ bản sắc, khuyến khích sáng tạo trên nền tảng văn hóa dân tộc nhưng bảo đảm giữ gìn tính nguyên bản của di sản văn hóa phi vật thể, tránh thương mại hóa quá mức, làm sai lệch bản chất và ý nghĩa của tài nguyên văn hóa. Đại biểu đề nghị có chính sách đặc thù hỗ trợ bảo tồn, truyền dạy tri thức dân gian, kỹ năng nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật diễn xướng dân gian có nguy cơ mai một; tạo điều kiện để nghệ nhân, chủ thể văn hóa dân gian tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị và hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Đại biểu Bùi Văn Mạnh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận. 

Từ góc độ thực tiễn quản lý ngành du lịch, đại biểu Bùi Văn Mạnh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình đánh giá việc xác định du lịch văn hóa, ẩm thực là ngành công nghiệp văn hóa có ý nghĩa thiết thực đối với những địa phương giàu tài nguyên văn hóa, di sản như Quảng Ninh, Ninh Bình, Thừa Thiên Huế.... Du lịch vừa là thị trường tiêu thụ, vừa là cầu nối thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa phát triển. Một sản phẩm du lịch hấp dẫn có thể tạo thị trường cho nghệ thuật biểu diễn, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, điện ảnh, thiết kế và nội dung số; qua đó tạo việc làm, thu nhập và động lực để người dân gìn giữ, bảo vệ di sản.

Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình có trên 5.000 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có gần 300 di tích quốc gia, 10 di tích quốc gia đặc biệt và 1 di sản hỗn hợp văn hóa - thiên nhiên thế giới. Năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, riêng doanh thu từ lĩnh vực bán hàng hóa, quà tặng, quà lưu niệm chiếm khoảng 40% tổng doanh thu du lịch của tỉnh. Điều này khẳng định quy mô thị trường rất lớn và quan trọng đối với sự phát triển của sản phẩm quà tặng, lưu niệm. Tuy nhiên, sự liên kết giữa du lịch với các hoạt động văn hóa hiện chủ yếu thông qua hoạt động du lịch đơn thuần, chưa hình thành đầy đủ chuỗi giá trị từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu thụ sản phẩm văn hóa; công tác quảng bá còn thiên về điểm đến hơn là định vị sản phẩm, thương hiệu và không gian sáng tạo văn hóa.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị làm rõ nội hàm công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa và ẩm thực theo hướng lấy giá trị văn hóa và hoạt động sáng tạo làm nền tảng, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ, khai thác quyền sở hữu trí tuệ để nâng cao giá trị sản phẩm. Cần tránh cách hiểu cứng nhắc rằng mọi sản phẩm đều phải có hàm lượng công nghệ cao hoặc đầy đủ văn bằng sở hữu trí tuệ mới được tiếp cận chính sách; đồng thời phân biệt rõ sản phẩm du lịch văn hóa, ẩm thực có giá trị sáng tạo với dịch vụ du lịch, ăn uống thông thường.

Đại biểu cũng đề nghị mở rộng đối tượng hỗ trợ đến doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, tổ hợp tác, nghệ nhân, cá nhân sáng tạo và các tổ chức cộng đồng đủ điều kiện; tạo điều kiện tiếp cận hỗ trợ ngay từ giai đoạn phát triển sản phẩm ban đầu. Chính sách cần hỗ trợ đào tạo, tư vấn thiết kế, hoàn thiện sản phẩm, kỹ năng số, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, kết nối thị trường và tiếp cận tín dụng; đồng thời mở rộng phạm vi hỗ trợ tới các chủ thể hoạt động ngoài tổ hợp, khu sáng tạo tập trung, gắn với không gian làng nghề, điểm di sản và nơi cư trú của cộng đồng.

Để phát huy tính chủ động của địa phương, đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 29 một khoản quy định chung về thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh trong việc quyết định chính sách hỗ trợ đặc thù phát triển công nghiệp văn hóa căn cứ vào tiềm năng, bản sắc, yêu cầu phát triển và khả năng cân đối ngân sách địa phương. Bên cạnh đó, tại Điều 3, Điều 6 và Điều 8 cần bổ sung trách nhiệm tham vấn cộng đồng, ghi nhận nguồn gốc văn hóa và cơ chế thỏa thuận chia sẻ lợi ích khi phát triển các sản phẩm dựa trên tri thức, nghề truyền thống, hình ảnh, thực hành văn hóa của cộng đồng. Quan điểm xuyên suốt là gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo tồn di sản, lấy người dân làm trung tâm; khi văn hóa mang lại sinh kế vững chắc, người dân sẽ chủ động, tự giác gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa.

Các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận. 

Ngoài những nội dung trên, các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình còn đề nghị rà soát quy định về phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ thị trường và tiêu dùng sản phẩm công nghiệp văn hóa; làm rõ cơ chế quản lý, sử dụng tài sản công để hình thành không gian sáng tạo, trưng bày, biểu diễn, trải nghiệm nghề truyền thống; hỗ trợ đưa sản phẩm vào tour, tuyến du lịch, hệ thống phân phối và nền tảng số. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, công khai tiêu chí, quy trình xét duyệt hỗ trợ, tăng cường chia sẻ dữ liệu và bảo đảm nguồn lực thực hiện chính sách.

Cùng với góp ý vào dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, các ĐBQH tỉnh còn có nhiều ý kiến đóng góp vào dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình