Ngoài những thông tin tích cực, tần suất thông tin sai lệch trên không gian mạng ngày càng tăng. Chỉ cần một công dân số thiếu kiến thức, kỹ năng về an toàn Internet, ai cũng có thể là “miếng mồi” cho tội phạm không gian mạng. 

Cạm bẫy bủa vây trên không gian mạng

Tính đến tháng 1.2023, ước tính khoảng 79,1% dân số Việt Nam sử dụng Internet, tăng khoảng 7,3% so với thời điểm cùng kỳ năm ngoái. Bên cạnh đó, báo cáo của We Are Social cũng chỉ ra, trung bình người Việt Nam sử dụng Internet khoảng 6 giờ 23 phút hằng ngày.

Dưới tác động của dịch bệnh Covid - 19 kéo dài suốt 2 năm và xu hướng chuyển đổi số mạnh mẽ, các hoạt động của người dân Việt Nam được dịch chuyển lên không gian mạng. Những yếu tố trên vô tình tạo điều kiện cho tình trạng lừa đảo trực tuyến ngày càng trở nên phức tạp, tinh vi, đa dạng đến 24 hình thức - theo Bộ Công an khuyến cáo.

Chỉ cần truy cập mạng xã hội và tìm kiếm cụm từ “CTV online”, kết quả sẽ hiện ra hàng loạt bài viết về cơ hội việc nhẹ lương cao, núp bóng dưới tên của các sàn thương mại điện tử uy tín. Qua vài bức ảnh minh chứng sơ sài cùng thông tin mang tính giật tít, những “tin tuyển dụng” này vẫn thu hút một bộ phận người dân Việt Nam nhẹ dạ cả tin, không mảy may ý thức được nguy cơ bị lừa đảo đến hàng trăm triệu đồng.

Tranh thủ thời gian rảnh rỗi kiếm thêm thu nhập, chị P. T. N, nhân viên văn phòng ngụ tại quận Hoàng Mai, Hà Nội, quyết định làm CTV thanh toán đơn hàng từ Tiki rồi nhận hoa hồng từ 10% - 20%. Sau những giao dịch thành công đầu tiên, chị N. yên tâm, tin tưởng hệ thống nên quyết định vay mượn để ứng nhận các đơn hàng giá trị lớn hơn, hưởng tiền hoa hồng cao hơn.

Trái ngược với mong đợi, những gì chị N. nhận được là thông báo lỗi hệ thống, yêu cầu nạp tiền để nâng cấp tài khoản,... Chỉ đến khi số tiền ứng chuyển lên đến 400 triệu đồng, chị N. mới ngỡ ngàng nhận ra bản thân đã bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Dẫu ở độ tuổi, giới tính hay công việc nào, ai cũng có thể trở thành nạn nhân của những cạm bẫy lừa đảo tràn lan trên không gian mạng. (Ảnh minh họa: Internet) 

Chỉ trong một phút lơ là, mất cảnh giác, từ nhân viên văn phòng đến trẻ em, người cao tuổi hay học sinh, sinh viên, đều có thể trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến, thậm chí là người nổi tiếng.

Còn nhớ trong năm 2022, ca sĩ Đức Phúc đã chia sẻ lên trang cá nhân về vụ việc bản thân bị lừa đảo, chiếm đoạt 32 triệu đồng. Cụ thể, xuất hiện 2 đối tượng giả danh bạn bè của Đức Phúc tạo nhóm chat với anh trên Viber và nhắn hỏi vay mượn tiền. Trước thủ đoạn tinh vi “kẻ tung người hứng”, Đức Phúc đã không nghi ngờ mà chuyển tiền cho kẻ lừa đảo và chỉ phát hiện ra sau khi trao đổi trực tiếp với bạn bè.

Tương tự về thủ đoạn lừa đảo, bà Phạm Kim Dung - Phó Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam đã đăng bài cảnh báo lừa đảo khi bà và Hoa hậu Việt Nam 2020 Đỗ Thị Hà bị giả danh nhắn tin hỏi vay mượn tiền của nhân viên, gây ảnh hưởng đến thanh danh của hai người.

Đã đến thời điểm mà những đối tượng lừa đảo ngang nhiên hoành hành trên mạng xã hội, thậm chí là dễ dàng tìm kiếm thông qua các từ khóa như: CTV online, đầu tư chứng khoán tiền ảo,... Điều này ám chỉ rằng chỉ cần là một công dân số thiếu kiến thức, kỹ năng về an toàn Internet, ai cũng có thể là “miếng mồi” cho tội phạm không gian mạng.

Cần vaccine miễn dịch với lừa đảo trực tuyến cho toàn dân

Internet là một thế giới ảo. Việc truy lùng dấu vết và xác minh danh tính của các tin tặc là vô cùng khó khăn. Theo nhận định của các chuyên gia an ninh mạng, hơn 90% các vụ lừa đảo trực tuyến không bao giờ lấy lại được tiền.

Đa số các nạn nhân lừa đảo trực tuyến đều không nhận thức được bản thân bị lợi dụng chỉ cho đến khi tiền mất nợ mang. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích cực cập nhật tin tức, báo đài, thời sự để nắm bắt được các hình thức lừa đảo trực tuyến, dấu hiệu nhận biết và một số biện pháp phòng chống.

Liều “vaccine” phòng chống lừa đảo trực tuyến hiệu quả nhất là nâng cao kiến thức, kỹ năng an toàn Internet của mỗi người dùng. (Ảnh minh họa: Internet) 

Nhằm nâng cao khả năng “miễn dịch” với lừa đảo trực tuyến, liều “vaccine” dài lâu, hiệu quả nhất là nâng cao kiến thức, kỹ năng về an toàn Internet của người dùng.

Để không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình chiến đấu với lừa đảo trực tuyến, Khan Academy Vietnam xuất bản khóa học An toàn Internet (phiên bản tiếng Việt) hoàn toàn trực tuyến, miễn phí dành cho toàn dân Việt Nam. Trong vỏn vẹn 90 phút học tập, học viên được rèn luyện kiến thức, kỹ năng trong 6 chủ đề an toàn Internet toàn diện sau: Bảo mật tài khoản, Duyệt web an toàn, Bảo mật thiết bị, Nhận biết các hình thức lừa đảo, tấn công qua mạng, Kỹ thuật mã hóa dữ liệu, Giao thức Internet an toàn.

Bên cạnh việc phổ cập các hình thức lừa đảo phổ biến, các chuyên gia Internet từ Google, Tumblr sẽ phân tích cho học viên nhận diện được những dấu hiệu tiềm ẩn rủi ro đáng ngờ trong những hoạt động Internet vô cùng đời thường như email, liên kết lạ hay mua sắm trực tuyến. 

Xuyên suốt khóa học, người dùng được tiếp cận kiến thức dưới dạng các video ngắn kèm minh họa sinh động, giải thích trực quan cùng bài tập xây dựng trên tình huống thực tế. Đặc biệt là khóa học được thiết kế cá nhân hóa với tốc độ tiếp thu của mỗi cá nhân, phù hợp cho tất cả mọi người không phân biệt độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp…

Theo daibieunhandan.vn