Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp và đề xuất giải pháp thiết thực cho quá trình xây dựng dự thảo Vì vậy, cuối tuần qua, Cục Bản quyền tác giả đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Thông tư quy định mẫu trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan.

Hoàn thiện về mặt pháp luật

Theo thống kê, những năm gần đây, số lượng đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan ở Việt Nam tăng từ 8-10% mỗi năm. Nếu như năm 2019 có trên 8.000 giấy chứng nhận được cấp, năm 2020 là trên 10.000 giấy, thì đến năm 2021 dù ảnh hưởng của dịch bệnh nhưng số giấy cấp mới vẫn duy trì ở mức 10.000 giấy. Các nhóm đối tượng đăng ký tập trung vào một số loại hình như Mỹ thuật ứng dụng (44%); Âm nhạc (25%); Tác phẩm viết (14%); Chương trình máy tính (13%), còn lại là các loại hình khác.

Số lượng hồ sơ đăng ký quyền tác giả thể hiện nhận thức của công chúng về quyền tác giả, quyền liên quan đã tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, công tác này còn bị vướng mắc trong quá trình hướng dẫn hồ sơ đăng ký do chưa có văn bản quy định chi tiết hướng dẫn về các mẫu cụ thể. Chúng ta chỉ có một mẫu Tờ khai đăng ký quyền tác giả duy nhất áp dụng chung cho tất cả các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả quy định tại Điều 14, trong khi đó mỗi loại hình lại có những đặc điểm khác nhau. Các hướng dẫn cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan chỉ căn cứ vào Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định nên vẫn còn chung chung, vì vậy gây mất thời gian cho chuyên viên tiếp nhận hồ sơ cũng như tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký.

Chính vì thế, để đảm bảo các văn bản, mẫu quy định chi tiết có hiệu lực cùng thời điểm có hiệu lực của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2022 vào ngày 1.1.2023, Cục Bản quyền tác giả với tư cách là cơ quan tham mưu đã chủ trì xây dựng Dự thảo Thông tư quy định mẫu trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan. Ông Nguyễn Việt Bách, Chuyên viên Cục Bản quyền cho biết: “Dự thảo Thông tư ngoài phần căn cứ pháp lý, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nội dung cơ bản bao gồm: 8 mẫu tờ khai đăng ký quyền tác giả theo các loại hình được quy định tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bổ sung 2009; một mẫu tờ khai đăng ký quyền liên quan; một mẫu giấy Chứng nhận đăng ký quyền tác giả; một mẫu giấy Chứng nhận đăng ký quyền liên quan”.

Bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả khẳng định, không nằm ngoài xu thế chung, Việt Nam rất quan tâm đến vấn đề sở hữu trí tuệ, trong đó có vấn đề bản quyền tác giả, quyền liên quan. Thông tư lần này sẽ có những điểm đổi mới nhằm hỗ trợ các tác giả sử dụng quyền một cách hữu ích như: Quy định rõ các biểu mẫu tùy theo loại hình tác phẩm, các nhóm loại hình. Cách thức, nội dung trong tờ khai rõ ràng, cụ thể để các cá nhân, tổ chức khi đăng ký biết được quyền và lợi ích của mình, trường hợp nào sẽ được ủy quyền, trường hợp nào không. Dự thảo Thông tư cũng quy định rõ: Tạo điều kiện cho cá nhân, tổ chức trong việc nộp tờ khai đăng ký, rõ ràng, công khai, minh bạch trong hoạt động này.

Cần có quy định cụ thể, chi tiết

Tại Hội thảo, các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả và quyền liên quan, các tổ chức tư vấn dịch vụ về quyền tác giả, quyền liên, các công ty luật… đã có những ý kiến đóng góp và đề xuất giải pháp thiết thực cho quá trình xây dựng dự thảo. Theo đó, đại diện Công ty TNHH IPCom Việt Nam cho rằng, sự thay đổi Mẫu tờ khai sẽ tạo điều kiện cho các chủ thể đăng ký hiểu rõ hơn trường hợp của mình, đồng thời cũng giúp cho cơ quan đăng ký dễ dàng phân loại các tác phẩm hơn. Tuy nhiên, tờ khai đăng ký quyền tác giả nên có sự phân định rõ ràng hơn về loại hình tác phẩm yêu cầu cấp chứng nhận. Tham khảo quy trình đăng ký bản quyền tác giả khá chặt chẽ tại một số quốc gia như Hoa Kỳ, Hàn Quốc..., có thể thấy việc đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam có những nét tương đồng. Từ đó giúp chúng ta rút ra những kinh nghiệm để biến đổi, áp dụng sao cho phù hợp với văn hóa và quy định của Việt Nam.

Ông Vũ Ngọc Quang, đại diện Công ty TNHH Sở hữu trí tuệ ACTIP nhận xét, trong những form mẫu được đưa ra tại Dự thảo Thông tư quy định mẫu trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan đã định hướng và có hướng dẫn chi tiết về những yếu tố cần mô tả đối với từng loại tác phẩm. Đây sẽ là những thuận lợi cho người khai thông tin nhưng đồng thời cũng sẽ có những khó khăn nhất định, bởi không phải ai cũng có thể là chuyên gia trong lĩnh vực mình đang làm. “Trong đăng ký bản quyền tác giả đối với tác phẩm nhiếp ảnh thì mẫu tờ khai yêu cầu rất nhiều yếu tố. Trong khi đó, ví như bản thân tôi đơn thuần chỉ là người thích chụp ảnh rồi in ra và muốn đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm đó, thì tôi chắc chắn không thể nắm rõ được tiêu chí để có thể khai chính xác về độ sáng, khẩu độ… Vì thế, rất cần phải có sự hướng dẫn cụ thể hơn nữa”, ông Vũ Ngọc Quang nói.

Bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả ghi nhận ý kiến đóng góp từ các đại biểu tham dự Hội thảo. Từ những trao đổi cụ thể, chi tiết từng nội dung, Hội thảo ghi nhận những vướng mắc, bất hợp lý trong thực tiễn công tác đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, từ đó tập hợp, xem xét, soạn thảo hoàn thiện Thông tư trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt để có các giải pháp phục vụ tốt hơn công tác này và bảo đảm đúng quy định pháp luật. 

Theo vanhoaonline.vn