Sáng 31/10, tại Nhà văn hóa trung tâm xã Vụ Bản, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vụ Bản phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 125 năm Ngày sinh cố Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu (5/11/1901 - 5/11/2026); kỷ niệm 60 năm thành lập Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; công bố Quyết định và đón Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Nhà lưu niệm đồng chí Trần Huy Liệu; tổ chức Hội thảo khoa học “Trần Huy Liệu - nhà cách mạng, nhà văn hóa, người đặt nền móng cho sử học Việt Nam hiện đại”.

Đồng chí Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy và các đồng chí lãnh đạo tỉnh tặng hoa chúc mừng xã Vụ Bản. 

Các đồng chí: Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khoá XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Trần Đức Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội; Đặng Xuân Phong, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ gửi lẵng hoa chúc mừng Lễ kỷ niệm.

Dự Lễ kỷ niệm, về phía Trung ương có các đồng chí: Giáo sư, Tiến sĩ Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương; Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học Đặng Vũ Minh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; Trần Thị Hà, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương; Trung tướng Nguyễn Hải Hưng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội; các nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử.

Các đại biểu dự chương trình. 

Các đại biểu dự chương trình. 

Về phía tỉnh Ninh Bình, dự Lễ kỷ niệm có đồng chí Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy: Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; Nguyễn Anh Chức, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Phạm Thị Thu Hằng, Giám đốc Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình; Hoàng Nguyên Dự, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh; Trần Minh Thắng, Bí thư Đảng ủy phường Nam Định; các đồng chí nguyên lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, tỉnh Nam Định cũ; gia đình Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu.

Đồng chí Trần Huy Tuấn, Bí thư Tỉnh ủy và các đại biểu dâng hương tại Nhà lưu niệm đồng chí Trần Huy Liệu (thôn Vân Cát, xã Vụ Bản). 

Trước khi diễn ra Lễ kỷ niệm, các đại biểu đã thành kính dâng hương tưởng niệm tại Nhà lưu niệm cố Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu, ở thôn Vân Cát, xã Vụ Bản.

Tại buổi lễ, các đại biểu đã xem phóng sự tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu.

Đồng chí Trần Minh Hoan, Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vụ Bản trình bày diễn văn kỷ niệm. 

Tại Lễ kỷ niệm, diễn văn do đồng chí Trần Minh Hoan, Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vụ Bản trình bày, nhấn mạnh: Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu (5/11/1901 - 5/11/2026) là người chiến sĩ cách mạng kiên trung, nhà sử học lớn, nhà văn hóa tiêu biểu của dân tộc, người con ưu tú của quê hương Vụ Bản.

Các đại biểu đại diện một số cơ quan Trung ương tặng hoa chúc mừng xã Vụ Bản. 

Lễ kỷ niệm năm nay gắn với dấu mốc 60 năm thành lập Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam (1966-2026), tổ chức khoa học do đồng chí Trần Huy Liệu sáng lập và giữ cương vị Chủ tịch đầu tiên.

Sinh ra tại thôn Vân Cát, xã Vụ Bản, trong một gia đình nhà nho nghèo giàu truyền thống yêu nước, đồng chí Trần Huy Liệu sớm được hun đúc lòng yêu nước, ý chí đấu tranh cách mạng. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí là sự kết hợp giữa hoạt động cách mạng và những cống hiến bền bỉ cho văn hóa, khoa học nước nhà.

Trong quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí Trần Huy Liệu được giao nhiều trọng trách. Tại Đại hội quốc dân Tân Trào tháng 8/1945, đồng chí được bầu làm Phó Chủ tịch Ủy ban Dân tộc giải phóng, tham gia soạn thảo Quân lệnh số 1. Sau đó, đồng chí thay mặt Chính phủ cách mạng vào Huế, tiếp nhận sự thoái vị của Hoàng đế Bảo Đại.

Sau Cách mạng Tháng Tám, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị: Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền và cổ động trong Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; Bí thư Tổng bộ Việt Minh; Chính trị Cục trưởng trong Quân sự ủy viên hội; đại biểu Quốc hội, Ủy viên Thường vụ Quốc hội và Trưởng ban Thống nhất của Quốc hội.

Trên lĩnh vực khoa học, Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng nền sử học Việt Nam hiện đại. Ông là tác giả, chủ biên nhiều công trình có giá trị, tiêu biểu là bộ sách Lịch sử 80 năm chống Pháp, được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996. Năm 1963, ông được nước Cộng hòa Dân chủ Đức tặng Huân chương Humbôn và bầu làm Viện sĩ Thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học.

Phát huy truyền thống cách mạng của quê hương, Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Vụ Bản tiếp tục đoàn kết, nỗ lực đổi mới, đạt nhiều kết quả trên các lĩnh vực. Địa phương quan tâm đầu tư cho giáo dục, y tế, từng bước cải thiện đời sống và diện mạo quê hương.

Kỷ niệm 125 năm Ngày sinh cố Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu là dịp tưởng nhớ, tri ân những cống hiến của ông, đồng thời nhắc nhở Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Vụ Bản về trách nhiệm gìn giữ, phát huy những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ đi trước đã vun đắp.

Xã Vụ Bản xác định tập trung bảo tồn, phát huy giá trị di sản của Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu; giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lòng yêu nước và tinh thần hiếu học cho thế hệ trẻ; xây dựng Đảng bộ, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh…

Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Trần Song Tùng trao Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Nhà lưu niệm đồng chí Trần Huy Liệu cho Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Vụ Bản. 

Tại Lễ kỷ niệm, đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh trao Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Nhà lưu niệm đồng chí Trần Huy Liệu cho Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Vụ Bản.

Đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh phát biểu tại Lễ kỷ niệm. 

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Trần Song Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nêu rõ: Lễ kỷ niệm và Lễ đón Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đối với Nhà lưu niệm đồng chí Trần Huy Liệu là sự kiện có ý nghĩa chính trị, lịch sử, văn hóa sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn và sự tri ân sâu sắc đối với những công lao, cống hiến to lớn của một trí thức tiêu biểu, nhà hoạt động chính trị xuất sắc, nhà báo sắc sảo, “cây đại thụ” đặt nền móng cho nền sử học cách mạng Việt Nam.

Được hun đúc từ truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng của quê hương, gia đình và dòng họ, đồng chí Trần Huy Liệu đã không ngừng học tập, nghiên cứu và cống hiến, trưởng thành và để lại dấu ấn lịch sử nối bật trên các lĩnh vực: Là nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu, giữ nhiều trọng trách trong cao trào Cách mạng Tháng Tám 1945; người đặt nền móng và định hình nền Sử học cách mạng Việt Nam: Tiên phong quy tụ đội ngũ và xây dựng hệ thống tổ chức nghiên cứu chuyên nghiệp về Sử học, để lại di sản khoa học đồ sộ, tiêu biểu là bộ sách “Lịch sử 80 năm chống Pháp” - công trình kinh điển được vinh dự trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh; là chiến sĩ kiên trung trên mặt trận báo chí và tư tưởng.

Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh: Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, chúng ta càng thêm trân trọng và đánh giá cao sự đồng hành, đóng góp quý báu của giới sử học đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa - lịch sử của tỉnh nhà. Cuộc đời và di sản của Giáo sư, Viện sĩ Trần Huy Liệu là bài học mẫu mực về tinh thần tự học, thái độ lao động khoa học nghiêm cẩn và trách nhiệm cao cả trước vận mệnh dân tộc. Những giá trị đó vẫn giữ nguyên tính thời sự, đóng vai trò định hướng trong việc vun đắp phẩm chất cho đội ngũ cán bộ, người làm khoa học và thế hệ trẻ hôm nay.

Việc xếp hạng Di tích quốc gia đối với Nhà lưu niệm đồng chí Trần Huy Liệu không chỉ là sự tôn vinh một “địa chỉ đỏ” gắn liền với cuộc đời oanh liệt của một trí thức lớn, nhà lãnh đạo cách mạng tiền bối, mà còn là niềm tự hào to lớn của Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân tỉnh Ninh Bình.

Đồng chí đề nghị: Để Nhà lưu niệm thực sự trở thành “địa chỉ đỏ” có sức lan tỏa sâu rộng và bền vững, các cấp, các ngành và địa phương tập trung thực hiện hiệu quả việc quản lý, bảo vệ và tu bổ nguyên trạng di tích: Xác định công tác bảo tồn là trách nhiệm thường xuyên, lâu dài. Thực hiện nghiêm pháp luật về di sản văn hóa; tăng cường quản lý kiến trúc, cảnh quan; chủ động huy động các nguồn lực hợp pháp để tu bổ, tôn tạo, bảo đảm giữ gìn tuyệt đối các yếu tố gốc của di tích.

Phối hợp chặt chẽ với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, các nhà nghiên cứu, gia đình và dòng họ để tiếp tục sưu tầm, xác minh, hệ thống hóa tư liệu, hiện vật. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, mã QR và thuyết minh điện tử để nâng cao chất lượng trưng bày, giúp công chúng tiếp cận chân thực, sinh động nhất.

Phát huy vai trò “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống. Nghiên cứu kết nối Nhà lưu niệm với hệ thống di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn tỉnh để hình thành các tuyến tham quan, du lịch về nguồn phù hợp, bảo đảm sự tôn nghiêm và an toàn cho di tích.

Các cơ quan chức năng tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ địa phương; chính quyền và Nhân dân xã Vụ Bản tiếp tục phát huy vai trò chủ thể, cùng gia đình và dòng họ gìn giữ, bảo vệ di tích bền vững, trang nghiêm…

Các đại biểu điều hành Hội thảo khoa học “Trần Huy Liệu - Nhà cách mạng, nhà văn hoá, người đặt nền móng cho sử học Việt Nam hiện đại”. 

* Sau Lễ kỷ niệm đã diễn ra Hội thảo khoa học “Trần Huy Liệu - Nhà cách mạng, nhà văn hóa, người đặt nền móng cho sử học Việt Nam hiện đại”.

Các tham luận tại Hội thảo tập trung làm rõ cuộc đời, sự nghiệp hoạt động cách mạng, báo chí, văn hóa và những đóng góp của ông đối với nền sử học Việt Nam; vai trò trong xây dựng các thiết chế nghiên cứu, định hướng phương pháp luận, đào tạo đội ngũ sử học và giá trị các công trình nghiên cứu về lịch sử cách mạng, lịch sử cận đại, Cách mạng Tháng Tám, cùng những đóng góp của ông qua hoạt động báo chí và các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành.

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình