Xuất khẩu có nhiều điểm sáng

Theo khảo sát mới đây của Công ty CP Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), xuất khẩu cá tra đang gặp nhiều lực cản từ một số thị trường truyền thống. Việc Trung Quốc siết chặt các hoạt động kiểm tra thực phẩm đông lạnh nhập khẩu nhằm phòng chống dịch Covid-19 khiến xuất khẩu cá tra sang thị trường này giảm 0,7% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 206,5 triệu USD, riêng tháng 6 sụt giảm 11,3%. Tương tự, trong nửa đầu tháng 6, xuất khẩu cá tra sang EU chỉ đạt 51 triệu USD, giảm 21% so với cùng kỳ 2020 và tiếp tục tăng trưởng âm trong 2 năm trở lại đây.

Doanh nghiệp chế biến cá tra gặp nhiều khó khăn do dịch bệnh. Nguồn: ITNTuy vậy, trên bình diện chung, xuất khẩu cá tra vẫn đạt kết quả tích cực. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP) cho biết, 6 tháng đầu năm, xuất khẩu mặt hàng này tăng 14,6% về lượng và 17,6% về giá trị so với cùng kỳ năm 2020. Từ quý II, nhu cầu nhập khẩu cá tra tại nhiều thị trường như Mỹ, Brazil, Thái Lan, Canada, Colombia, Nga… đã tích cực trở lại. 

Điểm sáng phải kể đến thị trường Mỹ. Tính chung 6 tháng xuất khẩu cá tra sang Mỹ đạt 168,7 triệu USD, tăng 57,7% so với cùng kỳ năm 2020. Đáng mừng hơn, Bộ Thương mại Mỹ đã công bố kết quả cuối cùng đợt xem xét hành chính thuế chống bán phá giá lần thứ 16 đối với các lô hàng cá tra đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam vào thị trường Mỹ và 2 doanh nghiệp xuất khẩu cá tra được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0%. Bên cạnh đó, giá bán cá tra sang thị trường này đang phục hồi mạnh.

Brazil cũng là thị trường đầy tiềm năng, tính tới nửa đầu tháng 7, tổng giá trị xuất khẩu cá tra sang thị trường này đạt 35,5 triệu USD, tăng 87% so với cùng kỳ năm trước. 1/3 dân số nước này đang tìm kiếm mua sản phẩm thủy sản đông lạnh giàu dinh dưỡng, có lợi cho sức khỏe như cá tra. Hiện đã có 20 doanh nghiệp cá tra tham gia xuất khẩu, chủ yếu là sản phẩm cá tra phi - lê đông lạnh.  

Tổ công tác đặc biệt của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn dự báo các sản phẩm đông lạnh (chủ yếu là thủy sản) xuất khẩu sẽ tăng nhu cầu từ tháng 9.2021 đến tháng 1.2022 do các quốc gia nhập khẩu bắt đầu mùa đông từ ngày 20.9 hàng năm đến giữa tháng 3 năm sau. Đây là thời điểm mà các sản phẩm nhiệt đới ở các quốc gia nhập khẩu không sản xuất được nhiều (có sản xuất được cũng có chi phí cao hơn nhập khẩu), nên các nước sẽ tăng nhu cầu nhập khẩu từ các nước nhiệt đới như Việt Nam. Theo đó, các nước nhập khẩu sẽ tăng lượng hàng thu mua từ nay đến cuối tháng 10.2021 để trữ hàng bán vào dịp năm mới 2022 và các lễ hội của thế giới diễn ra từ tuần thứ 2 của tháng 11.2021. Ngoài ra, các doanh nghiệp nhập khẩu cũng đang săn tìm các hợp đồng dài hạn để ký với giá cố định cho đến mùa hè năm sau (tháng 6.2022).

Chế biến, sản xuất khó khăn

Tuy nhiên hiện nay, sản xuất và chế biến cá tra tại Nam bộ đang rất khó khăn do ảnh hưởng của dịch bệnh cũng như các quy định về kiểm soát lưu thông do tâm lý lo ngại dịch lây lan, dẫn đến có thể bỏ lỡ cơ hội xuất khẩu. VASEP cho biết, ở các tỉnh phía Nam hiện chỉ còn 30% doanh nghiệp cá tra hoạt động theo mô hình “3 tại chỗ”, lực lượng công nhân cũng chỉ duy trì từ 35 - 45% để bảo đảm phòng chống dịch. Chủ tịch Hiệp hội Cá tra Việt Nam Dương Nghĩa Quốc lo lắng, nếu các đơn hàng giao chậm, doanh nghiệp sẽ bị đối tác phạt, cắt hợp đồng, hệ quả là người lao động mất việc làm. Hơn nữa, đa số các doanh nghiệp đều cho rằng mô hình “3 tại chỗ” bộc lộ nhiều hạn chế, phát sinh nhiều chi phí. 

Hiện tại giá cá tra nguyên liệu giảm mạnh, thậm chí xuống dưới giá thành sản xuất. Tại Cần Thơ, giá nuôi cá tra xuất khẩu ở mức 22.000 - 23.000 đồng/kg nhưng cá tra nguyên liệu chỉ bán được giá 21.000 - 21.500 đồng/kg, người nuôi cá tra đang lỗ. Hết tháng 7, diện tích thả nuôi cá tra của Cần Thơ đạt hơn 548ha, các nhà máy chế biến cũng ngưng hoặc tạm ngưng mua nguyên liệu do dịch bệnh. Tương tự, tại Vĩnh Long, Tiền Giang... giá cá tra có xu hướng giảm mạnh, giá chỉ 20.000 - 22.000 đồng/kg. Do vậy, nhiều người đang giảm diện tích nuôi cá tra thâm canh và dự báo xu hướng này còn tiếp tục trong thời gian tới.

Theo Tổng thư ký VASEP Trương Đình Hòe, nếu kiểm soát tốt dịch bệnh, xuất khẩu cá tra quý III sẽ tăng trưởng tốt. Tuy nhiên, xuất khẩu chỉ phục hồi khi các doanh nghiệp chế biến cá tra khôi phục sản xuất, tăng công suất trở lại, lúc đó giá cá tra nguyên liệu cũng tăng. “Ưu tiên tiêm vaccine cho lực lượng tham gia chuỗi cung ứng cá tra nói riêng và nông sản nói chung là giải pháp giữ vững thị trường nguyên liệu và thị trường xuất khẩu. Bên cạnh đó, các địa phương cần tạo điều kiện để doanh nghiệp, người dân thu hoạch, vận chuyển cá tra thuận lợi trong mùa dịch”, ông Hòe nhấn mạnh. 

(Theo daibieunhandan.vn)