Những con số biết nói

Bản báo cáo được xem như là một bức tranh tổng thể về những gì loài người và môi trường thiên nhiên trên Trái đất đã, đang và sẽ trải qua nếu tình trạng ấm lên toàn cầu tiếp diễn. Trong những năm gần đây, thế giới liên tục chứng kiến những hiện tượng biến đổi khí hậu cực đoan, những tác động cụ thể của tình trạng ấm lên toàn cầu đối với sự tuyệt chủng các loài, sự sụp đổ của hệ sinh thái, các bệnh liên quan đến muỗi, hiện tượng nắng nóng khắc nghiệt, thiếu nước và giảm năng suất mùa màng.

Theo đó, nội dung báo cáo đã phản ánh rõ nét thông qua các con số cụ thể nhằm cảnh báo rằng tình trạng biến đổi khí hậu sẽ khiến thế giới loài người trở nên ốm yếu hơn, nghèo đói hơn, ảm đạm hơn, thậm chí sẽ còn nguy hiểm hơn trong nhiều năm tới. Theo báo cáo, nếu tình trạng ấm lên toàn cầu không được kiểm soát ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền cách mạng công nghiệp thì Trái đất sẽ suy thoái theo hàng trăm cách khác nhau, trong đó có những cách không thể đảo ngược. Tình trạng chậm trễ trong cắt giảm khí thải carbon và hỗ trợ để ứng phó với biến đổi khí hậu sẽ làm lỡ cơ hội quý giá để bảo đảm một Trái đất có thể sinh sống được, một hành tinh bền vững cho tất cả trong tương lai. Cụ thể, khí hậu sẽ khắc nghiệt hơn gấp 4 lần vào năm 2100 kể cả khi nhiệt độ bề mặt Trái đất chỉ tăng thêm 1,5 độ C. Nếu nhiệt độ Trái đất tăng lên 2 độ C, số trận bão, lũ, hạn hán và sóng nhiệt sẽ tăng gấp 5 lần.

Hơn 1 tỷ người ở các vùng ven biển đang đối mặt với nguy cơ ngập lụt vào giữa thế kỷ khi gần 50% dân số thế giới trong “vùng nguy hiểm” vì biến đổi khí hậu. 14% số loài sinh vật trên cạn phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng rất cao nếu nhiệt độ toàn cầu tăng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Con số này có thể tăng lên 18% và 29% nếu nhiệt độ tăng lần lượt là 2 độ C và 3 độ C. Nếu nhiệt độ ấm lên khoảng 0,9 độ C, 35% diện tích đất trên Trái Đất sẽ bị các đám cháy rừng tàn phá. Hiện nay, Trái đất đã ấm hơn 1,1 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nhiều mô hình dự báo cho thấy nhiệt độ sẽ tăng thêm hơn 1,5 độ C khi lượng khí thải vẫn tăng. Báo cáo của IPCC cũng chỉ ra rằng nếu mức nhiệt tăng vượt xa ngưỡng 1,5 độ C thì loài người và môi trường thiên nhiên sẽ chịu thêm nhiều nguy cơ, có những tác động không thể đảo ngược, kể cả khi tình trạng ấm lên toàn cầu dịu đi.

Các biểu hiện của biến đổi khí hậu

Nhiệt độ ngày càng tăng và thời tiết khắc nghiệt đang đẩy động vật hoang dã về phía các cực, vĩ độ cao hơn hoặc vùng nước sâu hơn của đại dương. Điều này gây ảnh hưởng đến an ninh lương thực cho nhiều cộng đồng. IPCC lưu ý rằng, nhiều quốc đảo Thái Bình Dương có thể thấy tiềm năng đánh bắt cá tối đa của họ giảm ít nhất 50% vào năm 2100 so với giai đoạn 1980 - 2000, ngay cả khi thế giới cắt giảm mạnh lượng khí thải thải ra. Những thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và thời tiết khắc nghiệt cũng đã làm tăng tần suất và sự lây lan của dịch bệnh ở động vật hoang dã, nông nghiệp và con người.

IPCC cảnh báo các thành phố và khu tái định cư ven biển sẽ đối mặt với thách thức lớn để bảo vệ tính mạng con người và tài sản trước các mối đe dọa về triều cường và các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng. Tác động của các đợt nắng nóng gây chết người, hạn hán, bão lớn càng trở nên nghiêm trọng do tình trạng bất bình đẳng, cũng như việc sử dụng đất và đại dương không bền vững. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu đã và đang góp phần gây ra các cuộc khủng hoảng nhân đạo và thổi bùng làn sóng di cư ở mọi khu vực trên thế giới do nơi ở hiện nay không còn có thể sinh sống. Hơn nữa, với báo cáo lần này, IPCC lần đầu nhấn mạnh tới những tác động về sức khỏe tâm thần do tình trạng biến đổi khí hậu gây ra, từ việc người dân phải rời bỏ quê hương hoặc chịu ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, tâm trạng lo lắng, đặc biệt là ở người trẻ về tương lai.

Tại châu Á, tần suất gia tăng của các mối nguy như sóng nhiệt, lũ lụt hoặc hạn hán có thể làm gia tăng các bệnh truyền qua vật trung gian và nguồn nước, thiếu dinh dưỡng, rối loạn tâm thần và các bệnh dị ứng. Nhiệt độ cao hơn cũng có thể làm tăng tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh trong khu vực. Tình trạng thiếu nước, vốn đã hoành hành một nửa dân số thế giới vào một thời điểm nào đó trong năm, có thể trở nên tồi tệ hơn do lượng mưa thất thường, hoặc các hiện tượng cực đoan như lũ lụt hoặc hạn hán. Điều kiện khô hạn như vậy có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nông nghiệp và sản xuất năng lượng từ các nhà máy thủy điện.

Nguồn: The Strait TimesGiải pháp với thiên nhiên

Bất chấp viễn cảnh tồi tệ, báo cáo của IPCC cho rằng, nhân loại vẫn có thể giảm mức độ ảnh hưởng của khí hậu đối với xã hội bằng cách khai thác tự nhiên. Các nhà khoa học cho biết, biến đổi khí hậu tương tác với các xu hướng toàn cầu khác, với lý do sử dụng tài nguyên thiên nhiên không bền vững, đô thị hóa ngày càng tăng, bất bình đẳng xã hội, tổn thất và thiệt hại do các sự kiện cực đoan và đại dịch. Đồng Chủ tịch nhóm công tác của IPCC Hans-Otto Portner cho biết, các hệ sinh thái lành mạnh có khả năng chống chịu tốt hơn với biến đổi khí hậu và cung cấp các dịch vụ quan trọng đối với sự sống như thực phẩm và nước sạch.

Ông Hans-Otto Portner nhấn mạnh, bằng cách khôi phục các hệ sinh thái bị suy thoái, môi trường sống nước ngọt và đại dương trên Trái đất, xã hội có thể hưởng lợi từ khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon của tự nhiên nếu được bảo tồn một cách hiệu quả và công bằng từ 30 đến 50% đất đai. Song để đạt được điều này phải có đầy đủ tài chính và hỗ trợ chính trị. Các thành phố được quy hoạch tốt cũng có thể giảm thiểu rủi ro của quá trình đô thị hóa và biến đổi khí hậu. Các thành phố tạo cơ hội cho hành động vì khí hậu dưới hình thức các công trình xanh, nguồn cung cấp nước sạch và năng lượng tái tạo đáng tin cậy, và hệ thống giao thông bền vững kết nối các khu vực thành thị và nông thôn.

IPCC kêu gọi các nước tăng cường đầu tư cho hoạt động phòng ngừa thảm họa và giảm thiểu nguy cơ thảm họa ở các nước dễ bị tổn thương. Các chính phủ cần ưu tiên vốn cho các hoạt động phòng ngừa thảm họa. Một yếu tố quan trọng khác là cần có kế hoạch phát triển dựa trên nguyên tắc bảo đảm khả năng chống chọi tốt với khí hậu, có hệ thống quản trị toàn diện lồng ghép hỗ trợ tài chính và hành động ở các cấp, ngành, lĩnh vực và trong mọi khoảng thời gian có thể.

Dù mọi quốc gia đều sẽ chịu tác động của biến đổi khí hậu với những mức độ khác nhau, nhưng các nước nghèo, dễ chịu tổn thương và các nước “tiền tuyến” sẽ chịu tác động mạnh nhất, cần được hỗ trợ tài chính nhiều hơn để ứng phó và khắc phục hậu quả. Mức hỗ trợ nên được tăng từ hàng chục triệu USD hiện nay lên mức hàng trăm triệu USD. Các nước giàu cần làm tốt nhiệm vụ hỗ trợ tài chính cho các nước nghèo ứng phó với biến đổi khí hậu. Báo cáo của IPCC đã giúp thế giới hiểu về mức độ nghiêm trọng của những hậu quả từ biến đổi khí hậu, chỉ ra những tác động tất yếu của biến đổi khí hậu đối với loài người và toàn bộ sinh vật trên Trái đất./.

Theo daibieunhandan.vn