Để giải quyết thực trạng người chưa thành niên vi phạm pháp luật có chiều hướng phức tạp và trẻ hóa, nhiều ý kiến cho rằng, ngoài việc rà soát, sửa đổi đồng bộ chính sách, pháp luật liên quan đến người chưa thành niên, cần đặc biệt quan tâm nâng cao khả năng tiếp cận và tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng này.

Chưa đồng đều và toàn diện

Thời gian qua, việc nâng cao khả năng tiếp cận, tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nội dung phổ biến, giáo dục đã thiết thực hơn, hình thức phổ biến, giáo dục cũng đa dạng hơn. Bên cạnh hình thức giáo dục chính khóa trong nhà trường, nhiều hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên đã được các cấp, các ngành thực hiện.

Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên. Nguồn: INT Tuy nhiên, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên còn chưa đồng đều, toàn diện, chủ yếu mới tập trung vào người chưa thành niên là học sinh ở đô thị mà ít được thực hiện thường xuyên đối với người chưa thành niên là đối tượng đặc thù, có nguy cơ cao vi phạm pháp luật. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên ở một số địa phương còn chưa khắc phục được triệt để tính hình thức, nội dung và hình thức phổ biến chưa thực sự phù hợp với trình độ hiểu biết, tâm sinh lý lứa tuổi nên hiệu quả chưa cao.

Theo đại diện Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp, một trong những nguyên nhân chính là do chưa có quy định cụ thể về nội dung, hình thức, phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật cũng như biện pháp bảo đảm nhằm thúc đẩy khả năng tiếp cận, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên. Bộ luật Hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính… đã có các quy định chuyên biệt dành cho đối tượng này song Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật lại chưa xem đây là đối tượng đặc thù cần tập trung phổ biến, giáo dục pháp luật. Các luật có liên quan như Luật Trẻ em, Luật Giáo dục… mặc dù đã quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật cho trẻ em nhưng chưa thực sự cụ thể.

Đại diện Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết thêm, theo Luật Giáo dục đại học năm 2018, cơ sở giáo dục đại học tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc xây dựng, thẩm định, ban hành chương trình đào tạo. Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định khối lượng kiến thức tối thiểu, yêu cầu về năng lực người học cần đạt được sau khi tốt nghiệp đối với mỗi trình độ đào tạo của giáo dục đại học mà không ban hành chương trình giáo dục pháp luật cho giáo dục và đào tạo. Còn đối với giáo dục phổ thông, Luật Giáo dục năm 2019 quy định Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm về chất lượng chương trình giáo dục phổ thông, ban hành chương trình giáo dục phổ thông. Do đó, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương trình giáo dục pháp luật trong các cấp học cũng không còn phù hợp.

Quy định cụ thể nội dung, hình thức, phương thức

9 tháng năm 2022, cả nước có 4,4 triệu người từ 15 tuổi trở lên chịu tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19, trong đó, 0,3 triệu người mất việc làm; 3,6 triệu lao động bị ảnh hưởng thu nhập. Áp lực kinh tế trong các gia đình, nhất là công nhân trong các khu công nghiệp, khu chế xuất, lao động phổ thông tay nghề thấp khiến bạo lực gia đình có nguy cơ gia tăng. Bên cạnh đó, đối tượng phạm tội sẽ lợi dụng tình trạng thiếu việc làm để tổ chức xuất cảnh thanh thiếu niên trái phép sang các nước, bán vào các cơ sở đánh bạc trực tuyến, casino. Cùng với sự phục hồi kinh tế, các ngành kinh doanh có điều kiện nếu không được kiểm soát sẽ tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm hình sự, mua bán người dưới 16 tuổi, lợi dụng không gian mạng để xâm hại trẻ em…

Do đó, nhiều ý kiến đồng tình cần kịp thời rà soát, nghiên cứu, hoàn thiện các quy định pháp luật nhằm tăng cường khả năng tiếp cận và phổ biến, giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên một cách toàn diện, đồng bộ, thống nhất thông qua việc quy định cụ thể nội dung, hình thức, phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật; biện pháp bảo đảm tổ chức thực hiện; tăng cường sự phối hợp liên ngành; tập trung hơn cho những đối tượng người chưa thành niên đặc thù (khuyết tật, vùng sâu, vùng xa, nạn nhân bạo lực gia đình…).

Từ những vướng mắc, bất cập trong triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với ngành giáo dục, đại diện Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất nghiên cứu sửa đổi Khoản 2, Điều 25, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật về trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo để phù hợp hơn với quy định của pháp luật chuyên ngành. Cụ thể, giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo, hướng dẫn đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường; chỉ đạo biên soạn sách giáo khoa, tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ quản lý, nhà giáo, học sinh, sinh viên về nội dung giáo dục pháp luật trong các nhà trường.

Đồng thời, bổ sung quy định nhằm tăng cường công tác phối hợp giữa Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương và Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật các bộ, ngành, địa phương; giữa Bộ Tư pháp và các bộ, ngành khác, trong đó có Bộ Giáo dục và Đào tạo trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Theo daibieunhandan.vn