Từ đời sống hằng ngày đến quản trị quốc gia, dữ liệu đã và đang trở thành yếu tố then chốt trong mọi quyết định, đây chính là nền tảng của xã hội số. Do đó, phát triển dữ liệu là cơ hội để Việt Nam bứt phá trở thành quốc gia số, nền kinh tế số thịnh vượng.

Cần thiết phát triển trung tâm dữ liệu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 phát triển với quy mô và tốc độ chưa từng có, dữ liệu đã trở thành nguồn tài nguyên mới, là nguồn động lực phát triển mới của các quốc gia, của kỷ nguyên số. Và, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển và ứng dụng Internet cao nhất thế giới, đứng đầu khu vực Đông Nam Á về số lượng tên miền quốc gia; ngành công nghiệp thông tin có thứ hạng cao trong khu vực và trên thế giới với khoảng gần 80 triệu người sử dụng internet, chiếm tới hơn 2/3 dân số, đứng thứ 7 thế giới.

Phát biểu tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ Nhất Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng: Chúng ta đang bước vào giai đoạn bình minh của kỷ nguyên số, thời kỳ dữ liệu đã trở thành tài nguyên, tư liệu sản xuất quan trọng, trở thành năng lượng mới, thậm chí là "máu" của nền kinh tế số. Chuyển đổi số, với dữ liệu là trung tâm, đang làm thay đổi căn bản cách chúng ta sống, làm việc và phát triển.

Nguồn: ITN

Đảng và Nhà nước ta đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của dữ liệu. Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27.9.2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đã đề ra chủ trương chủ động tham gia vào các khuôn khổ pháp lý khu vực và toàn cầu để phát triển kinh tế số. Hoàn thiện pháp luật, chính sách về dữ liệu, quản trị dữ liệu, tạo thuận lợi cho việc tạo dựng, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu bảo đảm an toàn, an ninh mạng trong nước, tiến tới kết nối với khu vực ASEAN và quốc tế.

Gần đây nhất, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22.12.2024 của Bộ Chính trị đã xác định rõ, dữ liệu là trung tâm của chuyển đổi số, là động lực quan trọng cho sự phát triển. Nghị quyết cũng đã đề ra các chính sách thí điểm, tạo hành lang pháp lý ban đầu cho việc thúc đẩy phát triển và khai thác dữ liệu.

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Có thể thấy, Việt Nam hiện đang đứng trước tương lai đầy hứa hẹn với dân số hơn 100 triệu người, phần lớn là người trẻ, yêu công nghệ; hạ tầng số đang được đầu tư mạnh mẽ; với nền chính trị ổn định và sự cam kết cao từ Đảng, Nhà nước - đặc biệt là chỉ đạo rõ ràng, mang tầm chiến lược từ Tổng Bí thư Tô Lâm và sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, chúng ta đang có đủ điều kiện để vươn lên.

Tuy vậy, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập trong quản trị và khai thác dữ liệu hiện nay như: nhận thức về vai trò của dữ liệu hiện chưa đầy đủ; hạ tầng dữ liệu còn phân tán, thiếu kết nối, nguồn nhân lực chất lượng cao về dữ liệu còn thiếu. Trong khi đó, khung pháp lý chưa hoàn thiện, đặc biệt trong các lĩnh vực như bảo mật dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân. Mặt khác, vấn đề an ninh, an toàn dữ liệu còn nhiều thách thức khi chúng ta đang phải đối diện với tấn công mạng, chiến tranh mạng...

Do đó, để đưa Việt Nam trở thành quốc gia số, với nền quản trị số, kinh tế số - xã hội số phát triển dựa trên dữ liệu "đúng - đủ - sạch - sống", Tổng Bí thư đề nghị cần nghiên cứu, đề xuất, hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu, tạo điều kiện cho dữ liệu được tập hợp, lưu chuyển, kết nối, chia sẻ và được khai thác tối đa, nhưng vẫn bảo đảm an ninh, an toàn và chủ quyền dữ liệu.

Và thực tế, Bộ Công an đang xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và Luật An ninh mạng sửa đổi (bổ sung chức năng quản lý nhà nước về an toàn thông tin mạng) và dự kiến trình Quốc hội thông qua ngay trong năm 2025; trình Chính phủ ban hành các Nghị định hướng dẫn Luật Dữ liệu 2024. Theo đó, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: cần ưu tiên tập trung mọi nguồn lực cho nhiệm vụ này.

Cùng với đó, phát huy vai trò nòng cốt trong việc xây dựng, phát triển, khai thác và làm giàu dữ liệu quốc gia, tập trung vào bốn trụ cột chính: con người, vị trí, hoạt động và sản phẩm; chủ động, tích cực ứng dụng, làm chủ, tiến tới tự chủ các công nghệ dữ liệu cốt lõi, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), chuỗi khối (blockchain) và điện toán đám mây.

Đồng thời, sớm tổ chức các cuộc thi thách thức đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu để khuyến khích cộng đồng đưa ra các giải pháp sáng tạo dựa trên dữ liệu, tạo ra sân chơi để phát huy tối đa tiềm năng con người trong lĩnh vực khoa học, công nghệ; tiếp tục tăng cường năng lực tự chủ về công nghệ dữ liệu, ưu tiên, khuyến khích, tạo cơ chế để các sản phẩm công nghệ dữ liệu "Make in Viet Nam" có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường, nhất là thị trường quốc tế.

Mặt khác, cần hỗ trợ đẩy mạnh xây dựng hạ tầng dữ liệu tiên tiến, bao gồm cả các trung tâm dữ liệu do Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân đầu tư; tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm, thu hút nguồn lực và tham gia vào các sáng kiến toàn cầu về dữ liệu; xây dựng cơ chế thực thi và giám sát hiệu quả. Các cơ quan nhà nước, với vai trò đầu tàu của Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, một số bộ, ngành liên quan cần có hệ thống giám sát chặt chẽ và đồng bộ hơn trên nền tảng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để bảo đảm các quy định pháp luật được tuân thủ đầy đủ, hiệu quả.

Theo daibieunhandan.vn