Cán bộ chuyên môn, HTX cùng bà con nông dân xã Yên Từ kiểm tra sự phát triển của cây giống ươm khay để đảm bảo khung thời vụ. 

Bước sang năm 2026, toàn tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu gieo trồng trên 22.500 ha cây vụ Đông các loại. Tuy nhiên, để Kế hoạch này thực sự đi vào cuộc sống và chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực tế trên đồng ruộng, chúng ta cần nhìn nhận thẳng thắn những rào cản nội tại, phát huy tối đa lợi thế của từng tiểu vùng sinh thái và triển khai đồng bộ các giải pháp đột phá.

Hóa giải thách thức bằng các giải pháp đồng bộ

Với mục tiêu gieo trồng trên 22.500 ha cây vụ đông các loại. Trong đó, nhóm cây ưa ấm chiếm hơn 4.500 ha (gồm ngô lai, ngô nếp, dưa chuột, bí xanh, cà chua, lạc, khoai lang đặc sản); nhóm cây ưa lạnh chiếm trên 13.500 ha (nòng cốt là khoai tây chế biến xuất khẩu, rau đậu rải vụ và vùng chuyên canh hoa Tết). Phấn đấu đưa tổng giá trị sản xuất vụ Đông đạt trên 2.200 tỷ đồng, bình quân thu nhập đạt trên 100 triệu đồng/ha. Để hóa giải các áp lực do thời tiết, thiên tai, dịch bệnh và thị trường, ngành chuyên môn các địa phương đã có những giải pháp đồng bộ.

Nhận định cây vụ Đông ưa ấm gặp khó khăn nhất do thời gian gieo trồng quá gấp, Chi cục Trồng trọt & BVTV tỉnh đã hướng dẫn bà con tuân thủ đúng lịch gieo trồng và áp dụng các kỹ thuật phù hợp. Ông Lã Quốc Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt & BVTV tỉnh khẳng định: "Quan điểm của Chi cục là kiên quyết không mở rộng diện tích bằng mọi giá nếu vượt khung thời vụ. Đối với cây ưa ấm, mốc 10/10 là ngưỡng thời gian bắt buộc phải hoàn thành. Để giành lại quỹ thời gian bị thu hẹp do lúa Mùa thu hoạch chậm, chúng tôi hướng dẫn bà con áp dụng đồng loạt kỹ thuật làm bầu, ươm cây con trước và trồng gối vụ trên chân đất hai lúa”.

Bên cạnh đó, cơ quan chuyên môn cũng hướng dẫn nông dân đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật làm đất tối thiểu, sử dụng màng phủ nông nghiệp, che phủ rơm rạ, tưới tiết kiệm, canh tác VietGAP và hướng hữu cơ để giảm chi phí, giảm thuốc hóa học.

Với tinh thần "sáng lúa, chiều cây đông" nông dân xã Yên Từ đẩy mạnh gieo trồng cây ngô ngọt. 

Từ hướng dẫn kỹ thuật của ngành chuyên môn, người dân đã chủ động thích ứng. Đang khẩn trương trồng những cây ngô đã ươm cao 2-3 cm ra ruộng, bà Đinh Thị Bảy (thôn Thọ Bình, xã Yên Từ) chia sẻ: "Năm ngoái mưa gió khắc nghiệt, nhưng nhờ tuân thủ đúng kỹ thuật và có HTX đứng ra bao tiêu, gia đình tôi vẫn cầm chắc thu nhập gần 3 triệu đồng/sào. Năm nay mưa nhiều, ngay từ giữa tháng 9 bà con đã chủ động ươm sẵn bầu ngô để chỉ cần gặt xong lúa Mùa là đưa cây con xuống ruộng ngay, không lãng phí dù chỉ một ngày".

Cùng với tinh thần chủ động từ đồng ruộng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã triển khai đồng bộ các giải pháp hạ tầng và quản lý. Hệ thống hạ tầng thủy lợi được duy trì ở trạng thái sẵn sàng, chủ động vận hành tối đa công suất các trạm bơm tiêu úng và đẩy mạnh phong trào làm thủy lợi nội đồng. Công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở kinh doanh giống, phân bón, thuốc BVTV cũng được siết chặt để kiên quyết xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng.

Sản xuất theo tín hiệu thị trường và tạo lập cánh đồng mẫu lớn

Khi các bài toán về kỹ thuật và thời tiết đã có lời giải, yếu tố quyết định sự thắng lợi bền vững của vụ Đông 2026 chính là khâu tổ chức sản xuất và kết nối đầu ra. Ninh Bình quyết tâm gạt bỏ tư duy phát triển vụ Đông theo phong trào tự phát để chuyển sang phân định cơ cấu cây trồng một cách khoa học dựa trên tín hiệu thị trường và hợp đồng tiêu thụ. Việc phân bổ hợp lý diện tích cây ưa ấm và cây ưa lạnh rải vụ giúp tránh khủng hoảng thừa lúc chính vụ, đồng thời tập trung vào các nhóm cây trồng có giá trị kinh tế cao phục vụ chế biến xuất khẩu và thị trường Tết.

Cơ giới hóa khâu làm đất giúp đẩy nhanh tiến độ giải phóng ruộng để trồng cây vụ Đông ưa ấm.

Trọng tâm trong định hướng này là đẩy mạnh quy hoạch các cánh đồng lớn và hình thành chuỗi liên kết giá trị, xóa bỏ tình trạng sản xuất nhỏ lẻ. Ở góc độ tổ chức sản xuất tại cơ sở, ông Mai Văn Ái, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Bình Quảng (xã Yên Từ) chia sẻ: “Nếu sản xuất vẫn manh mún và giao cho người dân ”tự bơi" thì rủi ro được mùa mất giá lúc chính vụ là rất lớn. Ngay từ đầu vụ Đông 2026, HTX chúng tôi đã chủ động làm việc với các doanh nghiệp chế biến nông sản để ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, đồng thời vận động bà con dồn thửa thành các cánh đồng lớn trồng tập trung ngô ngọt, khoai tây chế biến".

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ đăng ký mã số vùng trồng và chuẩn hóa các sản phẩm cây vụ Đông theo tiêu chuẩn OCOP của tỉnh được xem là yếu tố quan trọng giúp nông sản Ninh Bình gia tăng sức cạnh tranh và vươn xa trên thị trường.

Có thể khẳng định, sản xuất vụ Đông 2026 của tỉnh Ninh Bình đang đứng trước những cơ hội lớn để bứt phá nhưng cũng đòi hỏi sự chủ động rất cao trước những bất lợi của thời tiết và thị trường. Việc kết hợp hài hòa giữa tuân thủ nghiêm ngặt khung thời vụ, chủ động hạ tầng thủy lợi, áp dụng tiến bộ kỹ thuật tiên tiến và gắn kết chặt chẽ theo chuỗi liên kết giá trị chính là chìa khóa để biến các chỉ tiêu kế hoạch sản xuất vụ Đông 2026 trở thành hiệu quả kinh tế thực chất cho mỗi bà con nông dân.

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình