Quang cảnh phiên làm việc tại Hội trường. 

Thảo luận về dự án Luật, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khẳng định, việc sửa đổi Luật Đất đai nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời Nghị quyết số 21-NQ/TW của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, cùng các nghị quyết, kết luận quan trọng của Bộ Chính trị. Theo Nghị quyết số 190/2025/QH15 và Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội, các quy định về phân cấp, phân quyền và tháo gỡ vướng mắc trong lĩnh vực đất đai đang thực hiện theo các nghị định, nghị quyết của Chính phủ chỉ có hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027. Điều này đòi hỏi phải ban hành Luật trước ngày 1/3/2027 để không tạo khoảng trống pháp lý.

Đại biểu dự phiên họp tại Hội trường. 

Các ý kiến tập trung góp ý về cơ chế tài chính đất đai, phương pháp xác định giá đất, xây dựng và điều chỉnh bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất. Đại biểu cũng quan tâm đến việc hoàn thiện quy định về phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; xác định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động định giá đất; bảo đảm việc áp dụng các quy định pháp luật phù hợp với điều kiện thực tế, hạn chế vướng mắc trong quá trình thực hiện, góp phần khơi thông nguồn lực đất đai và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Lê Văn Thế, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình phát biểu tranh luận.

Tham gia tranh luận về dự án Luật, đại biểu Lê Văn Thế, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình, đề nghị sửa đổi quy định về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và bổ sung nguyên tắc xác định trách nhiệm trong hoạt động định giá đất.

Tranh luận với đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) về quy định HĐND tỉnh quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất định kỳ 3 năm một lần, đại biểu Lê Văn Thế cho biết chưa đồng tình với nội dung này. Theo đại biểu, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh có chức năng không hoàn toàn giống nhau. Bảng giá đất xác lập mặt bằng giá theo loại đất, khu vực, vị trí; trong khi hệ số điều chỉnh cần phản ánh những yếu tố khác biệt chưa được thể hiện đầy đủ trong bảng giá đất.

Trong báo cáo tiếp thu, cơ quan soạn thảo giải trình rằng không nên bắt buộc ban hành hệ số điều chỉnh mới hàng năm vì có thể làm biến động nghĩa vụ tài chính của người dân và doanh nghiệp. Đại biểu chia sẻ với lập luận này, tuy nhiên cần phân biệt rõ việc cho phép điều chỉnh khi có thay đổi với trách nhiệm chủ động rà soát để kịp thời phát hiện những thay đổi đó. Rà soát hàng năm không đồng nghĩa với điều chỉnh, càng không phải bắt buộc ban hành hệ số mới hàng năm. Nếu điều kiện thực tế không thay đổi đáng kể, hệ số đang áp dụng vẫn phù hợp thì kết quả rà soát hoàn toàn có thể là tiếp tục giữ nguyên.

Trên thực tế giá đất có thể biến động khi hạ tầng, quy hoạch và điều kiện thị trường thay đổi. Từ thực tiễn tỉnh Ninh Bình, đại biểu cho biết có trường hợp từ các tuyến đường, khu vực mới hình thành nhưng chưa được quy định giá trong bảng giá đất, nếu không có cơ chế bổ sung kịp thời thì việc xác định nghĩa vụ tài chính, tiền bồi thường về đất có thể gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án và quyền lợi của người dân. Vì vậy, đại biểu đề nghị sửa khoản 5 Điều 75 theo hướng: Bảng giá đất được quyết định định kỳ 3 năm một lần và được xem xét sửa đổi, bổ sung trong chu kỳ khi cần thiết; riêng hệ số điều chỉnh giá đất được rà soát ít nhất mỗi năm một lần trên cơ sở biến động giá đất và điều kiện thực tế của từng địa phương.

Tranh luận với đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) về Điều 74, đại biểu Lê Văn Thế cho rằng đề xuất kiểm chứng điều hành bảng giá đất là chưa đủ, đồng thời đề nghị bổ sung nội dung về nguyên tắc xác định trách nhiệm trong hoạt động định giá đất.

Đại biểu đồng tình với quan điểm trong báo cáo tiếp thu của cơ quan soạn thảo rằng việc áp dụng đúng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất không bị coi là gây thất thu chỉ vì có chênh lệch với một giao dịch riêng lẻ. Tuy nhiên, theo đại biểu, đây mới là nội dung giải trình của cơ quan soạn thảo, chưa được thể hiện thành quy định pháp lý rõ ràng trong dự thảo Luật, nên không thể thay thế căn cứ pháp luật khi cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán xem xét trách nhiệm. Ví dụ, tại thời điểm định giá, cơ quan có thẩm quyền đã sử dụng đúng các thông tin, dữ liệu hợp pháp và thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định. Nhiều năm sau, khi tuyến đường mới được hình thành hoặc thị trường tăng giá mạnh, nếu chỉ lấy mặt bằng tăng giá mới để suy ngược rằng quyết định định giá trước đây là thấp, là thất thoát thì rất dễ dẫn đến đánh giá thiếu khách quan đối với người thực thi đúng pháp luật.

Hệ quả không chỉ là tâm lý sợ trách nhiệm mà còn thể hiện sự chậm việc giải quyết giá đất, kéo dài thời gian triển khai dự án và chậm đưa nguồn lực đất đai vào phát triển kinh tế - xã hội. Trong những trường hợp liên quan đến thu hồi đất, sự chậm trễ này còn có thể ảnh hưởng đến việc giải quyết bồi thường, hỗ trợ tái định cư, tác động trực tiếp đến nơi ở và sinh kế của người dân.

Từ đó, đại biểu Lê Văn Thế đề nghị bổ sung vào Điều 74 nguyên tắc: “Việc xem xét, đánh giá tính hợp pháp và trách nhiệm trong hoạt động định giá đất phải căn cứ vào quy định pháp luật, thông tin, dữ liệu hợp pháp đã có hoặc phải được thu thập theo quy định và điều kiện khách quan tại thời điểm định giá đất được pháp luật xác định. Không được chỉ căn cứ vào biến động giá đất phát sinh sau thời điểm đó để kết luận việc định giá đất trước đây là trái pháp luật; trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật thì phải xem xét, xử lý theo quy định”.

Buổi chiều, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Ninh Bình