Bài “Hai con ngựa” trong SGK lớp 1: Trò có tiếp thu được và đúng “ý nghĩa" câu chuyện?

Chủ nhật, 11.10.2020 | 19:51:32
2,259 lượt xem
Trước hết phải khẳng định biên soạn SGK là việc khó và phức tạp, thậm chí nhạy cảm.

Hầu hết thầy, cô trong nhóm biên soạn đều được chọn lọc kỹ càng với tiêu chí giỏi, có kinh nghiệm, có thực tế đứng lớp…Với các thầy, cô chủ biên thì còn hơn thế, đều là những người có kinh nghiệm trong việc biên soạn SGK, hầu hết đã tham gia vào cuộc thay sách lần trước, năm 2000.

Dù ngành Giáo dục mất nhiều công hướng dẫn (cho đúng hơn) nhưng trong suy nghĩ giáo viên xưa nay, SGK vẫn là kim chỉ nam, là khuôn vàng thước ngọc. Điều đó đặt lên vai người biên soạn trách nhiệm to lớn: Chỉ có thể đúng và chuẩn mực đến không có gì chuẩn mực hơn thì mới được. Tôi nghĩ nếu SGK được như thế thì tốt quá, chẳng có gì là sai.

Trong cuộc tranh luận đang ồn ào hiện nay có nói tới việc dùng những từ như: chả/không (chả biết, không biết); nhá/nhai, ăn/tợp…trong SGK lớp 1. Những câu chuyện tương tự thế này, những vấn đề về phương ngữ từng được xới xáo và đem ra bàn thảo ở những hội nghị chuyên đề thay sách năm 2000. Các thầy, cô miền trong nói học sinh vùng em sẽ hiểu sai cái bát hoặc cái chén (nếu hiểu theo cách người miền Bắc). Minh hoạ trong SGK cũng gặp vô vàn khó khăn. Cô nói cái cuốc vùng tôi khác, không phải vẽ thế này; thầy bảo trang phục thế kỷ 18 phải như thế này cơ…

Nói thế để chia sẻ với các thầy các cô sự phức tạp khi biên soạn SGK. Tuy nhiên, cái gì chưa phù hợp thì mong được nhìn nhận lại và sửa chữa ở lần tái bản sau.

Trong bài “Hai con ngựa” (bộ sách Cánh Diều) có người phản biện rằng vì chưa đọc hết cả hai phần 1 và 2 (trong hình), được chia thành 2 tiết, nên dư luận quy chụp, phán xét thiếu căn cứ. Thực ra ý nghĩa của câu chuyện này là “xui người khác làm bậy thì chính mình sẽ chịu hậu quả”.

Đọc gần như thuộc lòng cả hai phần bài “Hai con ngựa”, với khả năng tư duy của học sinh lớp 1 thì ý nghĩa đầu tiên, thông điệp hiển hiện của bài học học sinh tiếp nhận được là: Cứ học những trò ma lanh đi, thể nào mình cũng được nhàn thân.

Kể cả việc cố lái suy nghĩ thuận theo ý các thầy (xui người khác làm bậy thì chính mình sẽ chịu hậu quả) thì việc “chịu hậu quả” kia cũng vẫn phải có tác động từ trò gian dối, chống đối của một bên (Ngựa Ô không nghe, hí ầm ĩ) chứ đâu phải tự nhiên xảy ra?

Vẫn biết tác phẩm nghệ thuật có giá trị thường có nhiều lớp nghĩa. Tuỳ năng lực, vốn sống và sự từng trải của mỗi người mà bóc, mà đọc được ít hay nhiều lớp nghĩa của tác phẩm.

Trẻ lớp 1 thì nhận thức của chúng thường chỉ thông qua trực giác, bắt đầu từ cái cụ thể và hình thức bên ngoài chứ không phải em nào cũng là thần đồng để tư duy sâu và hiểu đến tận cùng các lớp nghĩa như thầy, cô nào đó mong muốn. Ở lớp 1 tôi nghĩ lớp nghĩa mà các em hiểu được thường hiện ra ngay trên mặt chữ chứ không phải ẩn khuất phía sau các con chữ.

Đấy là chưa kể bài được thiết kế cho hai tiết riêng biệt. Ở phần 1 - tiết 1, ý nghĩa của bài học là gì nếu không phải xúi bậy nhau trò láu cá rồi cùng nhau tán thành?

Muốn học sinh có được ý nghĩa (xui người khác làm bậy thì chính mình sẽ chịu hậu quả) thì liệu giáo viên có phải “nhét” vào đầu các em không? Và liệu chúng có “tiêu hoá” ý nghĩa ấy một cách trọn vẹn như mong muốn của thầy, cô trong khi ý nghĩa (dùng mánh khoé sẽ được yên thân) lại lồ lộ trong từng câu từng chữ? Đấy là chưa kể nếu tự học, các em sẽ học và hiểu kiểu gì?

Lev Nikolayevich Tolstoy là nhà văn lớn của nhân loại. Khỏi bàn cãi về chất lượng tác phẩm của ông nhưng cũng không dễ khi chọn tác phẩm của ông sao cho phù hợp với SGK lớp 1. Tên tuổi của ông không thể là bảo chứng cho Mục tiêu bài học mà thầy trò cần đạt, được ghi rõ trong Chương trình; và cũng chính vì thế mà dù tác giả là “những tượng đài” thì khi duyệt cũng không thể chủ quan khinh suất./.

(Theo vov.vn)

Ý kiến ()

0 / 500 ký tự
Đang tải dữ liệu

Tin cùng chuyên mục

Tăng cường giảm thiểu chất thải nhựa trong ngành nông nghiệp

Tăng cường giảm thiểu chất thải nhựa trong ngành nông nghiệp

Để từng bước giảm thiểu và tiến tới ngăn chặn tình trạng phát sinh chất thải nhựa, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT đề nghị Sở NN&PTNT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xây dựng và phát động phong trào chống chất thải nhựa trong ngành nông nghiệp tại địa...
17 giờ trước
50 lượt xem
Sửa SGK Tiếng Việt lớp 1: “Sáng tạo từ cái sai chỉ càng thêm sai”

Sửa SGK Tiếng Việt lớp 1: “Sáng tạo từ cái sai chỉ càng thêm sai”

Đã có những phản hồi về tài liệu điều chỉnh SGK Tiếng Việt 1 Cánh Diều, sau khi cuốn sách này làm dư luận bức xúc vì “chi chít sạn”.
23 giờ trước
75 lượt xem
Điều chỉnh, bổ sung SGK Tiếng Việt 1: Liệu có nhặt hết “sạn”?

Điều chỉnh, bổ sung SGK Tiếng Việt 1: Liệu có nhặt hết “sạn”?

Câu chuyện về những sai sót của Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 1- bộ sách Cánh Diều đến giờ vẫn thu hút sự chú ý của dư luận và gây nhiều tranh cãi trên các diễn đàn.
3 ngày trước
60 lượt xem
“Với giáo dục đặc biệt phải giữ mình để không bị “biến chất”

“Với giáo dục đặc biệt phải giữ mình để không bị “biến chất”

Theo TS. Phạm Thị Bền, Giảng viên Khoa Giáo dục đặc biệt, trường Đại học Sư phạm Hà Nội:“Tôi phải cảm ơn những đứa trẻ đến với mình, bởi chính các cháu đã cho tôi cơ hội để trưởng thành về mặt nghề nghiệp và để cá nhân mình được nhìn lại xem mình có...
6 ngày trước
84 lượt xem
Thành viên xây dựng chương trình GDPT mới không ai chuyên nghiệp?

Thành viên xây dựng chương trình GDPT mới không ai chuyên nghiệp?

GS Phạm Hồng Tung, thành viên tham gia xây dựng chương trình GDPT mới thừa nhận: “100% chúng tôi đều chuyên nghiệp ở những môn của mình, nhưng không có ai chuyên nghiệp trong phát triển chương trình”.
8 ngày trước
93 lượt xem