Ngày 26-2, Reuters đưa tin, Ukraine đã nhất trí về các điều khoản của dự thảo thỏa thuận khoáng sản với Mỹ và có thể đi đến ký kết vào ngày 28-2, thời điểm Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky có kế hoạch thăm Mỹ. 

Dù chi tiết của thỏa thuận chưa được công bố nhưng theo các nguồn tin Ukraine, nước này đồng ý để Mỹ cùng hợp tác khai thác tài nguyên khoáng sản, với doanh thu được đưa vào một quỹ chung giữa hai nước.

Quỹ này sẽ thu giữ và tái đầu tư doanh thu từ khai thác tài nguyên khoáng sản của Ukraine. Ukraine sẽ đóng góp vào quỹ 50% doanh thu (sau khi trừ chi phí hoạt động) từ khai thác khoáng sản và các vật liệu khác. Mỹ sẽ cung cấp những hỗ trợ tài chính dài hạn cho sự phát triển của một "Ukraine ổn định và thịnh vượng về kinh tế", nhưng mức độ hỗ trợ sẽ được thảo luận sau.

Đáng chú ý, một điều khoản trong dự thảo thỏa thuận có đề cập đến “an ninh”, nhưng không nêu rõ cam kết cụ thể của Mỹ. Tuy nhiên, hãng Bloomberg nhận định, việc ràng buộc Kiev với Washington thông qua các mối quan hệ kinh tế sẽ cung cấp một lá chắn an ninh trên thực tế.

 Khai thác đất hiếm tại khu vực Zhytomyr của Ukraine. Ảnh: The New York Times

Ukraine sở hữu một trong những trữ lượng khoáng sản lớn nhất châu Âu, ước tính trị giá khoảng hơn 10 nghìn tỷ USD.

Quốc gia này có 22 trong số 34 loại khoáng sản quan trọng theo danh sách của Liên minh châu Âu (EU), bao gồm titanium, lithium, than chì, uranium... Đặc biệt, theo Bộ Tài chính Ukraine, nước này đứng đầu châu Âu về trữ lượng titanium và chiếm 1/3 trữ lượng lithium của châu Âu, cũng như 20% tài nguyên than chì toàn cầu. Đối với kim loại màu, Ukraine đứng thứ 4 ở châu Âu về đồng, thứ 5 về chì, thứ 6 về kẽm và thứ 9 về bạc.

Ngoài ra, Ukraine cũng sở hữu các nguyên tố đất hiếm. Nhu cầu về các vật liệu này đã tăng vọt trong những năm gần đây, khi thế giới chuyển sang các dạng năng lượng tái tạo. Hiện nay, Trung Quốc kiểm soát tới 70% công suất khai thác đất hiếm toàn cầu và 90% công suất chế biến.

Do vậy, các chuyên gia cho rằng, mối quan tâm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với các tài nguyên khoáng sản quan trọng của Ukraine có thể xuất phát từ nhu cầu giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc.

Các cuộc đàm phán giữa Washington và Kiev đã diễn ra trong nhiều ngày để đi đến thống nhất về một thỏa thuận có thể cung cấp cho Mỹ quyền tiếp cận tài nguyên khoáng sản của Ukraine. Phó thủ tướng Ukraine, bà Olha Stefanishyna, xác nhận, các cuộc đàm phán đang diễn ra theo hướng tích cực và các điều khoản chính của thỏa thuận gần như đã được hoàn thiện. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cũng xác nhận Tổng thống Zelensky muốn đến Washington để ký thỏa thuận khoáng sản, sớm nhất là vào ngày 28-2.

Với Mỹ, thỏa thuận này được xem là một phần trong chiến lược của Washington nhằm thu hồi khoản viện trợ khổng lồ đã cung cấp cho Ukraine. Còn với Ukraine, thỏa thuận này đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực của Kiev nhằm giành được sự ủng hộ của Washington trong cuộc xung đột vẫn đang tiếp diễn với Nga.

Được biết, trong ngày 24-2, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố, Nga sẵn sàng hợp tác với Mỹ trong lĩnh vực sản xuất kim loại đất hiếm, đồng thời cho biết các công ty của Nga có thể cung cấp lên đến 2 triệu tấn nhôm hằng năm cho thị trường Mỹ nếu Mỹ mở cửa trở lại. Rõ ràng, tín hiệu từ Nga đã khiến Tổng thống Zelensky không thể chần chừ thêm trong việc tìm kiếm một thỏa thuận với Washington.

Dù hiện chưa rõ thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Ukraine có mang theo bất kỳ bảo đảm an ninh cụ thể nào của Mỹ, hay liệu Washington có cam kết gửi thêm viện trợ quân sự cho Kiev hay không, nhưng một quan chức Chính phủ Ukraine được hãng tin AP trích dẫn cho biết, Kiev hy vọng rằng việc ký kết thỏa thuận khoáng sản sẽ bảo đảm dòng chảy viện trợ quân sự liên tục của Mỹ mà Ukraine đang rất cần.

Theo qdnd.vn