Phát biểu với hãng tin Kyodo ngày 12-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết trong cuộc điện đàm hôm 30-4, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị đã nhất trí không để bất kỳ quốc gia hay tổ chức nào áp phí đối với hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz. Hai bên cũng nhất trí rằng Mỹ và Trung Quốc cần xây dựng quan hệ “mang tính xây dựng và ổn định chiến lược trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau”. 

Tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz, ngoài khơi tỉnh Musandam, Oman, ngày 22-4.

Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng quan trọng của thế giới, đang chịu tác động nghiêm trọng từ căng thẳng Mỹ - Iran thời gian qua, khiến hoạt động vận tải bị gián đoạn và giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao. Vấn đề Iran và an ninh tại eo biển Hormuz được dự báo sẽ là một trong những nội dung trọng tâm trong cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần này. Giới quan sát cho rằng Washington muốn Bắc Kinh thúc đẩy Tehran đạt thỏa thuận với Mỹ, trong bối cảnh Trung Quốc hiện là khách hàng mua dầu thô lớn nhất của Iran.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 12-5, người đứng đầu ngành ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã điện đàm với Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Mohammad Ishaq Dar, kêu gọi Islamabad tiếp tục tăng cường vai trò trung gian hòa giải và đóng góp vào việc xử lý phù hợp các vấn đề liên quan tới eo biển Hormuz. Ông Vương Nghị cho biết Trung Quốc sẽ tiếp tục ủng hộ nỗ lực và vai trò trung gian của Pakistan trong việc thúc đẩy đối thoại Mỹ - Iran và hỗ trợ kéo dài thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.

Về phần mình, Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Mohammad Ishaq Dar đã thông báo với phía Trung Quốc về các nỗ lực trung gian gần đây của Pakistan nhằm thúc đẩy đối thoại giữa Mỹ và Iran, đồng thời bày tỏ mong muốn tăng cường phối hợp với Bắc Kinh nhằm duy trì hòa bình và ổn định khu vực.

Phía Mỹ cũng có quan điểm tương tự về vai trò trung gian của Pakistan. Phát biểu trước khi rời Mỹ lên đường thăm Trung Quốc, Tổng thống Donald Trump khẳng định Washington chưa có ý định thay thế vai trò trung gian của Pakistan trong đối thoại với Iran, đồng thời đánh giá Islamabad đang làm tốt nhiệm vụ này.

Liên quan đến eo biển Hormuz, hãng tin Yonhap dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Ahn Gyu Back ngày 13-5 cho biết Seoul sẽ xem xét từng bước tham gia các sáng kiến do Mỹ thúc đẩy nhằm khôi phục an toàn hàng hải tại eo biển chiến lược này. Trả lời báo giới tại Đại sứ quán Hàn Quốc ở Washington, Bộ trưởng Ahn Gyu Back nói thêm rằng các hình thức tham gia có thể bao gồm tuyên bố ủng hộ, cử nhân sự, chia sẻ thông tin hoặc hỗ trợ khí tài quân sự. Tuy nhiên, Seoul chưa thảo luận sâu khả năng triển khai trực tiếp lực lượng quân sự do còn liên quan tới các thủ tục pháp lý trong nước.

Những động thái trên diễn ra trước thềm chuyến thăm kéo dài 3 ngày của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc.  Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Trump đến Trung Quốc kể từ chuyến công du cấp nhà nước hồi năm 2017 trong nhiệm kỳ đầu tiên. Theo lịch trình, Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ tiến hành các cuộc hội đàm quan trọng trong các ngày 14 và 15-5, cùng nhiều hoạt động khác.

Theo qdnd.vn