Dự Hội thảo có đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; đồng chí Hoàng Trung Dũng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; đồng chí Phạm Quang Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy; lãnh đạo HĐND, UBND, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh; lãnh đạo Tạp chí Cộng sản, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam; các sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh; lãnh đạo các huyện, thành phố; đại biểu đại diện các Cục, Vụ, Viện nghiên cứu, Trường Đại học, Hội nghề nghiệp; các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện các Tổ chức quốc tế; một số doanh nghiệp tiêu biểu trong tỉnh.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh dự Hội thảo. Ảnh: Báo Ninh Bình

Các đại biểu dự Hội thảo 

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Cao Sơn nhấn mạnh: Ninh Bình tự hào có Cố đô Hoa Lư - Kinh đô của Nhà nước quân chủ Trung ương tập quyền đầu tiên của Việt Nam. Kinh đô Hoa Lư được xem là biểu tượng của tinh thần quật cường, ý chí thống nhất và khát vọng độc lập, tự chủ, ý chí tự cường, tự tôn của dân tộc. Trải qua hơn 1.000 năm đến nay, Cố đô Hoa Lư vẫn còn vẹn nguyên giá trị lịch sử, văn hóa to lớn, là niềm tự hào, in sâu vào tiềm thức của người dân Ninh Bình.

Tâm thức người Cố đô Hoa Lư được hun đúc qua lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất “địa linh nhân kiệt”, với sự chung sức vun bồi của bao thế hệ người dân Ninh Bình, đã chuyển thành khát vọng xây dựng đô thị Hoa Lư xứng tầm với đặc trưng Đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo - mục tiêu đã được xác định rõ tại Quyết định số 218/QĐ-TTg ngày 04/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, những năm qua Ninh Bình đã kiên trì thực hiện định hướng phát triển “Xanh, bền vững và hài hòa”, lấy bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá, lịch sử, cùng truyền thống tốt đẹp của con người, vùng đất Cố đô và giá trị đặc sắc, nổi trội riêng có của Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An làm nguồn lực và động lực phát triển.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Cao Sơn phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: Báo Ninh Bình

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: Hội thảo được tổ chức với mong muốn nhận được nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý để tỉnh phát huy bản sắc địa phương vùng đất Cố đô Hoa Lư trong quản lý và phát triển đô thị, khắc phục những hình thái đô thị "nén", "bê tông hóa" gây nhiều hệ lụy, xây dựng đô thị Hoa Lư vững bước tiến vào kỷ nguyên mới bằng tâm thế của đô thị di sản thiên niên kỷ, trung tâm chuyên ngành về du lịch, công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, đổi mới sáng tạo của vùng, quốc gia và vươn tầm quốc tế.

Đồng chí Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam phát biểu báo cáo đề dẫn tại Hội thảo. Ảnh: Báo Ninh Bình 

Báo cáo đề dẫn do ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam trình bày đã nhấn mạnh những giá trị đáng quý, lợi thế riêng có của tỉnh Ninh Bình và Cố đô Hoa Lư, đây là tiền đề để Ninh Bình đẩy mạnh phát triển đô thị mang bản sắc riêng, phù hợp với yêu cầu phát triển chung của đất nước. Báo cáo cũng xác định các chủ đề chính để đại biểu dự Hội thảo tập trung thảo luận bao gồm: Những vấn đề chung về xây dựng vùng đất Cố đô Hoa Lư theo đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, đô thị du lịch quốc tế; một trung tâm chuyên ngành về công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, đổi mới sáng tạo của vùng, quốc gia và hội nhập quốc tế; Việc Quản lý và phát triển vùng đất Cố đô Hoa Lư - đô thị di sản thiên niên kỷ, đô thị du lịch quốc tế, đô thị công nghiệp văn hóa; xử lý mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và phát triển đô thị; Xây dựng vùng đất Cố đô Hoa Lư trở thành một trung tâm chuyên ngành về du lịch, công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, đổi mới sáng tạo của vùng, quốc gia và hội nhập quốc tế.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn phát biểu chỉ đạo, định hướng tại Hội thảo

Phát biểu chỉ đạo, định hướng tại Hội thảo, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh: Theo Quy hoạch tỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Ninh Bình phấn đấu đến năm 2030 cơ bản đạt tiêu chí, đến năm 2035 là thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo. Và đô thị sẽ đóng vai trò chủ đạo, hạt nhân trong hiện thực tầm nhìn chiến lược này. Đồng chí cũng làm rõ nội hàm đô thị Di sản thiên niên kỷ Ninh Bình đang hướng đến xây dựng dựa trên những giá trí nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An, là đô thị Cố đô nghìn năm tuổi, góp phần tạo nên vị thế riêng có của Hoa Lư, Ninh Bình. Vấn đề đặt ra ở đây là phải ứng phó với các thách thức thiên niên kỷ, xử lý mối quan hệ giữa đô thị di sản và đô thị công nghiệp, giữa đô thị cảnh quan và đô thị bê tông, đô thị nén. Xử lý thách thức giữa đô thị và nông thôn. Đồng thời tích hợp được những giá trị của đô thị di sản, di sản nông thôn, di sản nông nghiệp vào quá trình xây dựng đô thị mang tính hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc Cố đô Hoa Lư, giàu bản sắc Việt. Trên cơ sở đó, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy mong muốn, thông qua Hội thảo, các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học sẽ tập trung tham luận, cung cấp những luận cứ khoa học, hỗ trợ tích cực, hữu ích cho định hướng quản lý và xây dựng đô thị Hoa Lư, hướng đến xây dựng Ninh Bình là thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo.

Quang cảnh Hội thảo

Trong khuôn khổ Hội thảo, các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học đã tập trung làm rõ nội hàm, những vấn đề chung, công tác quản lý, phát triển và giải pháp xây dựng vùng đất Cố đô Hoa Lư trở thành một trung tâm chuyên ngành về du lịch, công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, đổi mới sáng tạo của vùng, quốc gia và hội nhập quốc tế. Trong đó nhấn mạnh: Di sản Văn hóa & Thiên nhiên thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An đáp ứng tổng hòa các nội dung cốt lõi của Hệ sinh thái di sản thiên niên kỷ, đủ nền tảng và giá trị khoa học để phát triển tiếp nối vào tổ chức đô thị di sản và đời sống đương đại. Phát triển kinh tế di sản đang trở thành một trong những hướng phát huy giá trị di sản trở thành nguồn lực, nguồn tài sản, nguồn vốn cho phát triển kinh tế.

Các chuyên gia cũng cho rằng, tỉnh Ninh Bình cần thống nhất chủ trương, đường lối, thể chế, cơ chế, chính sách, đảm bảo đưa Vùng di sản Hoa Lư thành nguồn lực phát triển và khai thác nguồn lực di sản của tỉnh Ninh Bình. Phát triển kinh tế di sản vùng Hoa Lư với cả tỉnh Ninh Bình, cả vùng Nam đồng bằng sông Hồng, gắn kết với vùng Bắc Trung bộ, kết nối với vùng Tây Bắc và cả nước. Xây dựng, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch vận hành Vùng di sản Hoa Lư thành nguồn lực. Đồng thời, tạo lập các tour, tuyến. Khai thác những di sản truyền thống (như làng nghề) và di sản hiện đại (như phim trường)… Tạo lập các tour có sự tham gia của người dân bản địa… Đăng ký, thống kê, định hình giá trị tổng thể, các giá trị thành phần của vùng kinh tế di sản. Số hóa các tour, tuyến và các quy trình vận hành và trách nhiệm khai thác, vận hành, duy tu, bảo tồn theo phương châm hài hòa hóa trách nhiệm và lợi ích của các bên hữu quan. Phải làm rõ mối quan hệ giữa các bên hữu quan theo chủ trương bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời đảm bảo quyền lợi của nhà nước, doanh nghiệp, người dân trên địa bàn di sản. Kêu gọi và tận dụng các nguồn vốn phát triển khoa học công nghệ cho việc xây dựng các thành phố thông minh.

Tổng kết phần tham luận và trao đổi tại Hội thảo, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính nêu rõ: Tất cả các tham luận của các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học đầu ngành trong lĩnh vực đô thị, văn hóa với nội dung phong phú, đa dạng, đã nêu lên các quan điểm phát triển khác nhau nhưng đều hướng vào đô thị Hoa Lư Ninh Bình là đô thị di sản thiên niên kỷ, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị, bản sắc Cố đô Hoa Lư. Khẳng định vị trí chiến lược rất quan trọng của đô thị Hoa Lư với giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa và thiên nhiên Thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An và Cố đô Hoa Lư nghìn năm tuổi. Công tác quản lý cho sự phát triển đô thị di sản dựa trên cơ chế chính sách từ Trung ương đến cấp cơ sở; phải có chiến lược quy hoạch đồng bộ, kế hoạch hành động cụ thể. Hướng đến xây dựng đô thị du lịch mang tầm quốc tế, đô thị sáng tạo. 

Đồng chí Phạm Quang Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh phát biểu bế mạc Hội thảo. Ảnh: Báo Ninh Bình

Bế mạc Hội thảo, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Quang Ngọc khẳng định: Sau một ngày làm việc tâm huyết, trách nhiệm cao, Hội thảo khoa học “Bản sắc địa phương vùng đất Cố đô Hoa Lư trong quản lý và phát triển đô thị - Những vấn đề đặt ra cho tỉnh Ninh Bình hiện nay” đã diễn ra với chất lượng cao và thành công tốt đẹp. Đây thực sự là một chủ đề khoa học tính chất chuyên sâu, các chuyên gia, nhà khoa học đã dành tình cảm, tâm huyết, tập trung nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về Bản sắc địa phương vùng đất Cố đô Hoa Lư, về quản lý và phát triển đô thị; từ đó định hướng phát triển xây dựng đô thị Hoa Lư trở thành một trung tâm chuyên ngành về du lịch, công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, đổi mới sáng tạo của vùng, quốc gia và hội nhập quốc tế. Đây là cơ sở khoa học, cũng là tổng kết nghiên cứu từ thực tiễn, có ý nghĩa rất quan trọng để tỉnh Ninh Bình, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, Tạp chí Cộng sản tổng hợp, làm căn cứ triển khai thực hiện trong thời gian tới.

Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Điểm nổi bật của Hội thảo là các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý đã thống nhất đưa ra một số nội dung cơ bản là: Phân tích làm rõ những vấn đề chung về xây dựng vùng đất Cố đô Hoa Lư theo đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, đô thị du lịch quốc tế; một trung tâm chuyên ngành về công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, đổi mới sáng tạo của vùng, quốc gia và hội nhập quốc tế. Nhận diện sâu sắc hơn giá trị bản sắc của vùng đất Hoa Lư: Từ cội nguồn đến bản sắc đô thị mang tính hiện đại. Đưa ra định hướng trong Quản lý và phát triển vùng đất Cố đô Hoa Lư - đô thị di sản thiên niên kỷ, đô thị du lịch quốc tế, đô thị công nghiệp văn hóa và xử lý mối quan hệ giữa bảo tồn di sản văn hóa, tự nhiên và phát triển đô thị. Đề ra các chiến lược, các giải pháp xây dựng vùng đất Cố đô Hoa Lư trở thành một trung tâm chuyên ngành về du lịch, công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, đổi mới sáng tạo của vùng, quốc gia và hội nhập quốc tế.

Với kết quả đó, đồng chí đề nghị Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, Tạp chí Cộng sản cùng với tỉnh Ninh Bình tổng hợp những nội dung, cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn để xây dựng báo cáo tổng hợp đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, triển khai trong thực tiễn. Đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh nghiên cứu, ứng dụng trong xây dựng chính sách, cơ chế thực hiện nhằm đưa những mục tiêu xây dựng, phát triển vùng đất Cố đô trở thành hiện thực, đó là: Xây dựng một đô thị “Xanh, bền vững và hài hòa”, phát triển công nghiệp văn hoá, đô thị sáng tạo. Lấy di sản làm động lực chính cho sự phát triển kinh tế - xã hội, lấy đô thị di sản làm cơ sở tạo sự kết nối cộng đồng, kết nối vùng, quốc gia và mang tầm quốc tế. Từ đó, phát triển ngành du lịch, công nghiệp văn hóa và tạo ra giá trị phát triển vững vàng, toàn diện, bền vững cho địa phương trong thời gian tới. Tập trung nghiên cứu, phổ biến, quán triệt các nội dung hội thảo, từ đó vận dụng, ứng dụng trong quá trình xây dựng các cơ chế, chính sách có liên quan, nhằm mục tiêu xây dựng thành công đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo. Đặc biệt, mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học tiếp tục dành thời gian, trí tuệ, nghiên cứu giải quyết tốt mối quan hệ giữa đô thị và nông thôn, giữa đô thị xanh và đô thị di sản thiên niên kỷ, tích hợp đô thị di sản nông thôn vào đô thị di sản thiên niên kỷ, khắc phục tình trạng phát triển đô thị kiểu "bê tông hóa", đô thị "nén" đang trở thành thách thức hiện nay; đồng thời tránh di sản hoá đô thị, bảo tàng hoá đô thị một cách máy móc, hay loại bỏ nhầm, không bảo vệ những công trình văn hoá có giá trị; đưa các giá trị, bản sắc Việt vào xây dựng đô thị Hoa Lư mang đầy đủ tính hiện đại của đô thị mà vẫn giàu bản sắc của vùng đất Cố đô./.

Thu Dung - Cẩm Ninh (THNB)