Ủng hộ đề xuất, nhưng…

Cụ thể, trong văn bản này, VAFI cho rằng “trái tim thị trường chứng khoán Việt Nam là HoSE đang bị thương tổn trong 3 tháng qua”, khi hệ thống giao dịch thường xuyên diễn ra tình trạng đơ, nghẽn lệnh hàng ngày, ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của nhà đầu tư và uy tín của thị trường chứng khoán Việt Nam với giới đầu tư quốc tế. Theo VAFI, trục trặc này thể hiện năng lực quản trị điều hành của Ban lãnh đạo HoSE rất yếu khi sau hơn 20 năm vận hành hệ thống giao dịch không làm chủ được công nghệ. Đáng chú ý, “dự án làm hệ thống giao dịch mới triển khai từ năm 2012 nhưng đến nay vẫn chưa xong và không biết chắc chắn bao giờ mới hoàn thành”.

Từ đó, VAFI đề xuất Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước 3 giải pháp “để trái tim thị trường chứng khoán Việt Nam không còn thương tổn”. Thứ nhất, cần thuê nhân sự giỏi nước ngoài, những người đã có nhiều kinh nghiệm và thành tích trong quản lý vận hành các sở giao dịch chứng khoán nổi tiếng trên thế giới giữ các vị trí quan trọng của HoSE. Thứ hai, cần tách bạch rõ giữa quản lý hành chính nhà nước và quản trị doanh nghiệp. Theo đó, Bộ Tài chính xem xét không bổ nhiệm lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hay các cơ quan trong Bộ vào các chức danh chủ chốt của HoSE. Cuối cùng, nhanh chóng cổ phần hóa Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Tổng công ty Lưu ký Chứng khoán để các đơn vị này có năng lực quản trị ngang tầm các nước trong khu vực.

Từng “ngấm đòn” thiệt hại vì nghẽn lệnh giao dịch, anh Nguyễn Bảo Hùng, một nhà đầu tư cá nhân cho biết: “rất ủng hộ đề xuất của VAFI”. Theo anh, việc giữ cách quản trị như hiện nay cùng công nghệ dường như không thay đổi sau 20 năm, trong khi thị trường đang rất phát triển là điều “khó chấp nhận”. Chưa kể “chúng ta cứ nói nhiều đến Cách mạng Công nghiệp 4.0 nhưng hệ thống giao dịch mới triển khai mãi vẫn chưa xong, tình trạng nghẽn lệnh liên tiếp xảy ra khiến nhà đầu tư là người lãnh đủ”.

Chia sẻ với sự “sốt ruột” của VAFI, CEO Công ty TNHH Tư vấn và đầu tư Take Profit Việt Nam Phan Linh cho rằng, xét ở góc độ nhà đầu tư cá nhân sẽ thấy các đề xuất của VAFI rất hợp lý nhằm góp phần đưa thị trường hoạt động minh bạch.

Ông Linh chỉ rõ, từ thời điểm thành lập đến nay hầu như hệ thống không có sự nâng cấp, trong khi thanh khoản của thị trường từ chỗ chỉ có vài chục mã cổ phiếu niêm yết giờ lên tới gần 1.700 mã trên cả hai sàn HNX và HoSE. Quy mô thị trường 10 năm trước chỉ có 500 tỷ đồng thì nay có phiên lên tới 18.000 tỷ đồng. Thêm nữa, trong 20 năm qua, phí giao dịch cũng đã nộp cho HoSE cũng như các đơn vị quản lý mà không có sự nâng cấp thì “rõ ràng đó không chỉ là vấn đề về công nghệ mà còn là vấn đề về quản lý, điều hành”.

Cũng theo ông Linh, Bộ Tài chính đặt mục tiêu có 5% dân số Việt Nam mở tài khoản chứng khoán. “Hiện mới chỉ có trên 2,5% dân số có tài khoản mà hệ thống không đáp ứng được thì khi 5% dân số mở tài khoản sẽ thế nào?”, ông Linh đặt vấn đề. Từ đó, vị chuyên gia này cho rằng, trong bối cảnh thị trường đang có sự phát triển nóng hiện nay đòi hỏi càng phải chuyên nghiệp, có công nghệ đáp ứng nhu cầu của người dân. Muốn vậy, cải tổ cả về quản trị lẫn công nghệ là điều buộc phải làm. “Sự cố nghẽn lệnh thời gian qua cho thấy chúng ta đang “mất bò mới lo làm chuồng”. Song, đây vẫn là bài học cảnh tỉnh cho Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phải làm thật sự nghiêm túc trong việc nâng cấp hệ thống cũng như cách quản trị thay vì cách làm lâu nay”, CEO Công ty Take Profit Việt Nam nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, về lâu dài cần cổ phần hóa Sở giao dịch chứng khoán để bảo đảm minh bạch Muốn đầu tư công nghệ, nhất thiết phải cổ phần hóa

Mặc dù thừa nhận các đề xuất của VAFI góp phần đưa thị trường chứng khoán minh bạch, tuy vậy theo các chuyên gia, để thay đổi hoàn toàn theo các đề xuất đó trong một sớm một chiều là vấn đề không đơn giản và cần được xem xét cho phù hợp tình hình.

Giám đốc một công ty chứng khoán có nhiều năm gắn bó với thị trường cho rằng, việc thuê chuyên gia giỏi của nước ngoài điều hành tại sở giao dịch chứng khoán của Việt Nam “rất tốt”, vì họ có thể mang kinh nghiệm, năng lực đưa thị trường phát triển. Tuy vậy, nếu vẫn giữ cơ chế hiện hành khi phải xin ý kiến lãnh đạo cơ quan quản lý nhà nước thì chỉ là “bình mới rượu cũ”, họ vẫn chỉ như chuyên gia mà thôi. Bài học Vinashin thuê tổng giám đốc người nước ngoài là minh chứng điển hình. Do đó, nếu muốn “thay máu” lãnh đạo HoSE nhưng không cổ phần hóa thì sẽ khó tạo ra sự thay đổi căn bản.

Cũng theo vị đại diện doanh nghiệp này, vì thị trường chứng khoán tương đối nhạy cảm nên việc cổ phần hóa không nhất thiết phải bán chi phối cho bên ngoài, mà Nhà nước vẫn cần giữ trên 50% cổ phần và có đối tác chiến lược thì mới minh bạch lên. “Kinh nghiệm cho thấy, muốn đầu tư công nghệ, nhất thiết phải có yếu tố tư nhân mới làm được, tức phải cổ phần hóa”, vị này nói.

Theo các chuyên gia, về lâu dài cần tính đến các phương án như VAFI đề xuất để bảo đảm thị trường minh bạch. Song, trước mắt, cần có các giải pháp tạm thời, như nâng cấp hệ thống của HoSE, hoặc chuyển một số cổ phiếu từ HoSE sang giao dịch tạm thời trên một bảng mới của HNX nhưng không làm thay đổi cách tính chỉ số.

“Mới đây có thông tin các doanh nghiệp phối hợp bỏ ra 60 tỷ đồng để khắc phục tình trạng quá tải hệ thống của HoSE. Tuy nhiên, số tiền này sẽ chỉ đủ để “khám bệnh” cho hệ thống, thêm server chứ để làm mới cần số tiền rất lớn, lên tới cả trăm triệu USD. Do vậy, việc nâng cấp hệ thống này là vấn đề lớn, cần tới tầm Thủ tướng ra quyết định”, một lãnh đạo doanh nghiệp cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm nêu ý kiến.

(Theo daibieunhandan.vn)