Nhận biết và lưu ý khi bị ngộ độc botulinum trong thực phẩm đóng kín

Thứ 4, 09.09.2020 | 09:38:39
634 lượt xem
Hướng dẫn tạm thời chẩn đoán, điều trị ngộ độc botulinum của Bộ Y tế nêu rõ, ngộ độc thực phẩm do độ tố botulinum thường do ăn uống các thực phẩm có sẵn độc tố botulinum do các chủng vi khuẩn Clostridium sinh ra. Người dân cần thận trọng với các thực phẩm đóng kín nhưng có mùi hoặc màu sắc thay đổi, hoặc có vị thay đổi khác thường.

Thời gian gần đây, trên cả nước có rất nhiều trường hợp bị ngộ độc Botulinum do ăn pate Minh Chay đóng hộp. Theo đó, PGS.TS Nguyễn Trường Sơn-Thứ trưởng Bộ Y tế vừa ký ban hành Quyết định số 3875/QĐ-KCB quyết định về việc ban hành hướng dẫn tạm thời chẩn đoán, điều trị ngộ độc botulinum.

Theo hướng dẫn này, ngộ độc thực phẩm do độc tố botulinum là ngộ độc nặng, tỷ lệ tử vong cao, thời gian liệt kéo dài. Thời gian thở máy cần trung bình khoảng 2 tháng sau đó mới có thể cai thở máy, tuy nhiên bệnh nhân cần nhiều tháng để hồi phục.

Các biến chứng chính: Nhiễm trùng bệnh viện, đặc biệt viêm phổi và các biến chứng của thở máy; các biến chứng do bất động, nằm kéo dài, loét; liệt ruột, táo bón, trào ngược, sặc phổi.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, ngộ độc thực phẩm do độc tố botulinum thường do ăn uống các thực phẩm có sẵn độc tố botulinum do các chủng vi khuẩn Clostridium sinh ra.

Bệnh cảnh chính là liệt ngoại biên đối xứng hai bên kiểu lan xuống, liệt toàn bộ các cơ với các mức độ khác nhau, người bệnh vẫn tỉnh táo, không có rối loạn cảm giác. Ngộ độc nặng dẫn tới liệt cơ hô hấp, suy hô hấp có thể tử vong. Liệt nặng nề kéo dài dẫn tới nhiều biến chứng.

Ngộ độc xảy ra không thường xuyên, có thể thành vụ với nhiều người bị ngộ độc. Có các trường hợp ngộ độc riêng lẻ, không rõ yếu tố dịch tễ, diễn biến nhanh, không thể khai thác bệnh cảnh đặc trưng, dẫn tới dễ bỏ sót hoặc nhầm với nhiều bệnh khác.

Các nhân viên y tế cần nâng cảnh giác khai thác bệnh sử, đưa vào chẩn đoán phân biệt đặc biệt với các tình trạng liệt ngoại biên, qua đó giúp chẩn đoán và điều trị sớm, dùng thuốc giải độc sớm nhất giúp cải thiện tình trạng ngộ độc.

Hướng dẫn chẩn đoán điều trị này không bao gồm các trường hợp nhiễm độc độc tố botulinum do nhiễm khuẩn vết thương, nhiễm khuẩn các chủng vi khuẩn Clostridium sinh độc tố botulinum ở trẻ nhũ nhi hoặc ở người lớn, nhiễm độc tố botulinum qua đường hô hấp.

Điều trị cho bệnh nhân bị ngộ độc botulinum sau khi ăn pate Minh Chay tại Trung tâm chống độc-Bệnh viện Bạch Mai. (Ảnh: TL)Về nguyên nhân gây ngộ độc:

Hướng dẫn cho biết có nhiều có nhiều yếu tố như: Vi khuẩn sinh độc tố.

- Các vi khuẩn Clostridium sinh độc tố botulinum thuộc về 4 chủng:

+ (1) Clostridium botulinum sinh các các độc tố botulinum type A, B, C, D, E, F, G.

+ (2) C. baratii sinh độc tố botulinum type F.

+ (3) C. butyricum sinh độc tố botulinum type E.

+ (4) C. argentinense sinh độc tố type G.

- Đây là các trực khuẩn Gram dương kỵ khí tuyệt đối, sinh nha bào. Nha bào tồn tại nhiều trong đất, không khí, nước biển, ruột hải sản, chịu được điều kiện đun sôi 100°C ở điều kiện áp suất 1 atm trong vài giờ.

Độc tố:

- Chỉ các ngoại độc tố botulinum type A, B, E, F gây ngộ độc trên người. Độc tố botulinum có bản chất là protein, trọng lượng phân tử khoảng 150 nghìn Dalton, dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ sôi (ăn thức ăn mới nấu chín không bị ngộ độc).

- Bệnh nhân có thể ngộ độc do một hoặc nhiều loại độc tố cùng lúc.

Loại thực phẩm gây ngộ độc:

- Cổ điển là thịt hộp (do đó vi khuẩn gây bệnh được gọi là vi khuẩn độc thịt). Tuy nhiên các vụ ngộ độc trên thế giới cho thấy tất cả các loại thực phẩm từ rau, củ, quả, thịt, hải sản,… được sản xuất không đảm bảo và đóng gói kín (ví dụ đồ hộp, can, lon, chai, lọ, bao, túi, gói) cùng với môi trường bảo quản bên trong không đảm bảo dẫn tới bào tử phát triển thành vi khuẩn và sinh ngoại độc tố gây ngộ độc.

- Phổ biến là thực phẩm chế biến, đóng gói thủ công, sản xuất nhỏ lẻ, hộ gia đình hoặc điều kiện sản xuất không đảm bảo. Có thể gặp các trường hợp ngộ độc với sản phẩm sản xuất công nghiệp và ăn tại các nhà hàng.

- Xu hướng ngộ độc tăng lên trên thế giới do: Trào lưu sử dụng túi hút khí chứa đựng thực phẩm, bảo quản thực phẩm không đảm bảo, sử dụng tủ lạnh không đúng, đun lại không đủ chín trước khi ăn.

- Trường hợp đặc biệt: Độc tố botulinum có thể bị đưa vào thực phẩm với mục đích khủng bố.

Độc động học và độc lực học:

- Độc tố không bị phá hủy bởi a xít dịch vị và các men tiêu hóa, được hấp thu chủ yếu ở tá tràng và hỗng tràng vào máu tới cơ quan đích là các synape cholinergic thuộc hệ vận động ở thần kinh ngoại biên, các đầu mút dây thần kinh phó giao cảm và các hạch tự đông, vào bên trong tế bào thần kinh. Chưa có thông tin cụ thể về hấp thu, chuyển hóa và thải trừ của độc tố.

- Cơ chế tác dụng: botulinum gắn không hồi phục tại cúc tận cùng ở tiền synape, cắt đứt các protein cấu trúc quan trọng trên màng cúc tận cùng và màng các túi chứa acetylcholine, ngăn cản quá trình giải phóng acetylcholine vào khe synape, ngăn cản dẫn truyền thần kinh ở các dây thần kinh vận động, phó giao cảm và các hạch tự động. Các synape bị tổn thương, để hồi phục có thể cần phải mọc lại các sợi trục và hình thành các synape mới. Hệ thần kinh trung ương và cảm giác không bị ảnh hưởng.

- Liều độc: liều 0,09 mcg tiêm tĩnh mạch có thể gây tử vong một người nặng 70kg.

Chẩn đoán xác định dựa vào:

- Bệnh cảnh lâm sàng điển hình, đã loại trừ các bệnh lý khác (xem phần chẩn đoán phân biệt), hoặc:

- Bệnh cảnh lâm sàng kết hợp xét nghiệm thấy độc tố botulinum hoặc vi khuẩn C. botulinum, C. baratii, C. butyricum, hoặc C. argentinense trong mẫu bệnh phẩm (thực phẩm nghi ngờ, chất nôn, dịch dạ dày, dịch ruột, phân, máu), hoặc:

- Bệnh cảnh lâm sàng điển hình và có liên quan về mặt dịch tễ với ca bệnh đã được chẩn đoán xét nghiệm ngộ độc thực phẩm do độc tố botulinum.

Hướng dẫn của Bộ Y tế cũng đưa ra bảng chẩn đoán phân biệt ngộ độc thực phâm do độc tố botulinum với các bệnh khác.

Theo hướng dẫn, phòng ngộ độc botulinum bằng cách:

- Với các cơ quan chức năng: tăng cường công tác kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm.

- Với người dân:

+ Chọn các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có tiêu chuẩn chất lượng và an toàn được công nhận.

+ Thận trọng với các thực phẩm đóng kín như trên nhưng có mùi hoặc màu sắc thay đổi, hoặc có vị thay đổi khác thường (ví dụ sữa chua nhưng không còn vị chua bình thường).

+ Không nên tự đóng gói kín các thực phẩm và để kéo dài trong điều kiện không phải đông đá (chỉ có nhiệt độ đông đá mới làm vi khuẩn ngừng phát triển và không sinh độc tố).

+ Ưu tiên ăn các thực phẩm mới chế biến, mới nấu chín. Lưu ý nấu chín sẽ phá hủy độc tố botulinum (nếu không may có trong thực phẩm).

+ Với các thực phẩm lên men, đóng gói hoặc che đậy kín theo cách truyền thống (như dưa muối, măng, cà muối,…): bạn cần đảm bảo phải chua, mặn. Khi thực phẩm hết chua thì không nên ăn./.

(Theo vov.vn)

Ý kiến ()

0 / 500 ký tự
Đang tải dữ liệu

Tin cùng chuyên mục

Tác hại đáng sợ của việc nhịn ăn tối để giảm cân

Tác hại đáng sợ của việc nhịn ăn tối để giảm cân

Bỏ bữa tối chỉ giúp giảm cân trước mắt, còn về lâu dài nó sẽ ảnh hưởng xấu đến dạ dày, gây béo trở lại và thậm chí khiến bạn trầm cảm.
5 ngày trước
112 lượt xem
Tưởng bổ dưỡng mà tác hại vô cùng khi ăn 8 loại thực phẩm sau sai thời điểm

Tưởng bổ dưỡng mà tác hại vô cùng khi ăn 8 loại thực phẩm sau sai thời điểm

Ăn chuối, cơm, sữa, thịt và các loại hạt... đều cần chú ý đến thời điểm để có lợi cho sức khỏe chứ không phải tùy tiện muốn ăn lúc nào cũng được.
15 ngày trước
213 lượt xem
Thủ phạm gây nguy hại cho sức khỏe có trên mâm cơm hàng ngày

Thủ phạm gây nguy hại cho sức khỏe có trên mâm cơm hàng ngày

Việc tiêu thụ những món ăn chứa các chất độc hại sẽ khiến sức khỏe giảm sút, thúc đẩy nguy cơ ung thư cao.
1 tháng trước
333 lượt xem
7 đối tượng không nên ăn đậu phụ

7 đối tượng không nên ăn đậu phụ

Đậu phụ là món ăn ngon, dễ làm và chế biến được nhiều món. Thế nhưng không phải ai cũng có thể ăn được món này.
1 tháng trước
460 lượt xem
5 sai lầm các bà nội trợ thường mắc phải khi sử dụng dầu ăn

5 sai lầm các bà nội trợ thường mắc phải khi sử dụng dầu ăn

Dầu ăn là nguyên liệu không thể thiếu trong bữa ăn của mỗi gia đình. Tuy nhiên, có những sai lầm cơ bản trong sử dụng dầu ăn mà nhiều người vẫn mắc phải.
1 tháng trước
471 lượt xem
Tác hại của việc để cơ thể nhịn đói quá lâu

Tác hại của việc để cơ thể nhịn đói quá lâu

Đừng để cơ thể nhịn đói quá lâu, nếu không sức khỏe, tinh thần của bạn đều tụt dốc. Dưới đây là những tác hại của việc nhịn đói.
1 tháng trước
503 lượt xem
Hãy tránh xa đồ uống có đường, nếu bạn đang nuôi con bằng sữa mẹ

Hãy tránh xa đồ uống có đường, nếu bạn đang nuôi con bằng sữa mẹ

Theo một nghiên cứu công bố mới đây của các nhà khoa học Mỹ, một chế độ ăn nhiều đường trong giai đoạn này có thể gây ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ.
2 tháng trước
396 lượt xem
Nhà khoa học Trung Quốc: Sữa mẹ giúp ngăn ngừa lây nhiễm SARS-CoV-2

Nhà khoa học Trung Quốc: Sữa mẹ giúp ngăn ngừa lây nhiễm SARS-CoV-2

Theo một nghiên cứu mới của các nhà khoa học Trung Quốc, sữa mẹ có thể ngăn ngừa hoặc điều trị Covid-19.
2 tháng trước
410 lượt xem